Bağlar, Diyarbakır ilinin merkez ilçelerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Yaklaşık 400.000 kişilik nüfusuyla Diyarbakır'ın en kalabalık ikinci ilçesi konumunda olan bölge, 429 kilometrekarelik bir yüzölçümüne sahiptir. Deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 688 metre olan Bağlar, geçmiş dönemlerde bir semt iken yapılan yasal düzenlemelerle merkez ilçe statüsüne kavuşturulmuştur. İlçe nüfusunun çoğunluğunu çocuk yaştakiler oluşturmakta olup, bölgedeki aileler genellikle çok çocukludur ve nüfusun büyük bir kısmı göç eden insanlardan meydana gelmektedir.
Bağlar Belediyesi'nin Kuruluşu ve İdari Gelişimi
Diyarbakır Bağlar Belediyesi, 21 Aralık 1993 tarihli ve 93/5130 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile kurulmuştur. Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi'nin ilan edilmesinin ardından Sur ve Yenişehir ilk kademe belediyeleriyle birlikte faaliyete geçen belediyenin hizmet alanında başlangıçta Alipınar, Fatih, Kaynartepe, Körhat, Muradiye, Yeniköy ve 5 Nisan olmak üzere 7 mahalle bulunmaktaydı. Zaman içinde gerçekleşen yoğun göç dalgaları neticesinde Bağcılar, Yunus Emre, Şeyh Şamil, Selahattin Eyyübi ve Mevlana Halit mahalleleri de bu yapıya eklenmiştir. 2008 yılının Mart ayında ise Bağlar, resmi olarak ilçe statüsü kazanmıştır.
Genişleyen Sınırlar ve Mahalle Yapısı
10 Temmuz 2004 tarihinde kabul edilen 5216 sayılı yasa, Bağlar'ın idari sınırlarında önemli bir genişleme sağlamıştır. Bu yasa kapsamında 21 köy (Ağaçgeçit, Batıçanakçı, Çiçekliyurt, Çiftlik, Develi, Gömmetaş, Kabahıdır, Kolludere, Körtepe, Özdemir, Sarıdallı, Topraktaş, Topyolu, Yeşildallı, Tellikaya, Uzunbahçe, Buçuktepe, Pınaroğlu, Yukarı Mollalı, Tavşantepe, Batıkarakoç) ve bu köylere bağlı 24 mezra mahalle statüsüne dönüştürülerek Bağlar Belediyesi'ne bağlanmıştır. Böylece belediye, toplamda 33 mahalleye hizmet götüren geniş bir idari organizasyona dönüşmüştür. Ayrıca nüfus bakımından Türkiye'nin en kalabalık mahallesi olan Bağcılar mahallesi de Bağlar ilçesi sınırları içerisinde yer almaktadır.
Nüfus ve Demografik Gelişim
Bağlar ilçesi, yıllar içinde istikrarlı bir nüfus artışı kaydetmiştir. 2008 yılında 334.954 olan ilçe nüfusu, yıllar içinde artarak 2025 yılı itibarıyla 402.275'e ulaşmıştır. Büyükşehir yasası gereği köylerin mahalle statüsüne geçmesiyle birlikte 2013 yılından itibaren kır nüfusu verileri ayrıca kaydedilmemiştir. Günümüzde modern yerleşim alanları ve köklü mahalleleriyle Diyarbakır'ın en dinamik noktalarından biri olan Bağlar, hem sosyal yapısı hem de geniş idari sorumluluk alanıyla kentin merkezinde önemli bir rol oynamaktadır.