Tarihi Atlas Pasajı ve Sinemanın Doğuşu
İstiklal Caddesi üzerinde yer alan ve 19. yüzyıldan kalma tarihi bir bina içerisinde yer alan Atlas Sineması, 1948 yılından bu yana sinemaseverlere hizmet vermektedir. İlk olarak 1948 yılında 1.860 kişilik koltuk kapasitesi ve 35 locası ile İstanbul'un en büyük sinema salonlarından biri olarak Atlas Pasajı'nın arkasında kapılarını açmıştır. Ön kısmında yer alan Küçük Sahne ve Kulis Bar ile birlikte sinema, İstanbul'un bir dönemine damga vurmuş en önemli eğlence ve kültür merkezlerinden biri haline gelmiştir.
Saray Çevresinden Kültür Merkezine Uzanan Tarihçe
Sinemanın içinde bulunduğu tarihi konak, Sultan Abdülaziz döneminde Ermeni iş adamı Agop Köçeyan tarafından, 1870 yılındaki Büyük İstanbul yangınında yanan evinin karşısındaki arazide kışlık ev olarak kullanılmak üzere yaptırılmıştır. Köçeyan tarafından Taksim Vosgeperan Ermeni Kilisesi'ne hediye edilen konağın arka bahçesi, 1910'lu yıllarda at cambazhanesine dönüştürülmüştür. Konağın mülkiyeti 1930'larda tütün tüccarı Aziz ve Ahmet Borovalı kardeşlere geçmiş, bu dönemde binanın bazı bölümleri eğlence mekanı olarak onarılıp kullanılmıştır.
Eskiden Köçeyan'ın at ahırı olan kısımda kurulan Moulen Rouge (Kırmızı Değirmen) adlı gazino, 1930'lu yıllarda Seyyan Hanım'ın ilk Türkçe tangoları seslendirdiği ve ünlü sanatçı Safiye Ayla'nın ilk defa sahneye çıktığı yer olmuştur. Bu gazino daha sonra Çağlayan adını almış ve devrin tanınmış sanatçılarını ağırlamaya devam etmiştir. 1940'lı yıllarda ise Lütfullah Sururi ve Suzan Sururi tarafından Halk Opereti'nin mekanı olarak kullanılmış; burada çeşitli revüler ve operetler sahnelenmiştir.
Dönüşüm, Restorasyon ve Modern Dönem
1951 yılında konağın üst katında Küçük Sahne adlı tiyatro sahnesi açılmış, alt kattaki Kulis Bar ise dönemin tiyatrocuları, sinemacıları, yazarları, gazetecileri ve eleştirmenlerinin popüler toplanma noktası olmuştur. Ancak 1970'li yıllarda Atlas Sineması'nın ilk katı pasaja katılmış ve locaların bulunduğu bölüm 450, 130 ve 85 kişilik üç küçük salona ayrılarak işlevine devam etmiştir. Çeşitli defalar el değiştiren tarihi yapı, 1992 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı'na tahsis edilmiş ve 1993 yılında onarımdan geçtikten sonra Türker İnanoğlu ve İrfan Atasoy tarafından işletilmeye başlanmıştır.
İstanbul Sinema Müzesi ve Galaların Yeni Merkezi
Zamanla azalan izleyici sayısı nedeniyle 3 Temmuz 2008'de ticari nedenlerle kapanan sinemanın büyük salonu yenilenerek 2012'de tek salon olarak tekrar açılmıştır. Bina, 2019-2021 yılları arasında kapsamlı bir restorasyondan geçirilmiştir. Bu tarihi restorasyonla birlikte geçmişte Küçük Sahne ve Kulis Bar olan bölümler İstanbul Sinema Müzesi olarak yeni bir işlev kazanırken, sinema da aslına uygun olarak restore edilerek yeniden tek büyük salonlu bir yapıya dönüştürülmüştür.
Türk sinemasının galalarının yeni merkezi olarak nitelendirilen Atlas Sineması'nda restorasyon sonrası ilk olarak 9 Nisan 2021 tarihinde "Mimarların Piri Sinan" belgeselinin galası gerçekleştirilmiştir. Günümüzde tarihi sinema salonu film festivalleri, gala gösterimleri, konserler ve sahne sanatları performansları için aktif olarak kullanılmaktadır. Ayrıca dijital platform MUBİ ile yapılan iş birliği sayesinde izleyicilere, platformda en çok tercih edilen filmleri beyazperdede izleme imkanı sunulmaktadır.