Atatürk Müzesi'nin Tarihi ve Önemi
İstanbul'un Şişli ilçesinde, Halâskârgazi Caddesi üzerinde yer alan Atatürk Müzesi (diğer adıyla İnkılâp Müzesi), Mustafa Kemal Atatürk'ün bir dönem ikamet ettiği ve günümüzde müze olarak hizmet veren tarihi bir yapıdır. I. Dünya Savaşı'nın sona ermesiyle Suriye cephesinden ayrılıp 13 Kasım 1918'de İstanbul'a gelen Mustafa Kemal, bir süre Pera Palas'ta ve dostu Salih Fansa'nın Beyoğlu'ndaki evinde misafir olmuştur. Ardından Şişli'de Osep Kasabyan'ın 1908 yapımı üç katlı bu evini kiralamıştır. Annesi Zübeyde Hanım ve kız kardeşi Makbule'yi de yanına alarak üst kata yerleşen Atatürk, kendisi orta katta kalırken, yaveri ise alt katta oturmuştur. İstanbul'un işgal altında olduğu günlerde arkadaşlarıyla sık sık bu evde toplanan Mustafa Kemal, Samsun'a hareket ettiği 16 Mayıs 1919 tarihine kadar bu binada ikamet etmiştir.
Binanın Müzeleşme Süreci ve Restorasyonları
Mustafa Kemal Ankara'ya yerleşince annesini ve kardeşini yanına almış ve Şişli'deki bu ev 1924 yılında eski valilerden Erzurum milletvekili Hasan Tahsin Uzer tarafından satın alınmıştır. Bu tarihte Atatürk'ün 1919'da bu binada oturduğunu gösteren tabela yerleştirilmiştir. İstanbul Belediyesi, binayı 1927'de Hasan Tahsin Uzer'den satın alarak Atatürk ile ilgili eşya, tarihi belge ve hatıraları burada toplamaya başlamıştır. Vali ve Belediye Başkanı Lütfi Kırdar döneminde müzeye dönüştürülen yapı, Atatürk İnkılabı Müzesi adıyla 15 Haziran 1942'de ziyarete açılmıştır. 1960 askeri yönetimi sırasında Belediye Başkanı Refik Tulga'nın girişimiyle binada onarım yapılmış, 9 Ocak 1962'de ise kısmi bir yangın geçirmiştir. Atatürk'ün 100. doğum yılı olan 1981 yaklaşırken Türkiye İş Bankası'nın mali desteği ve Türkiye Turing ve Otomobil Kurumu'nun dekorasyon çalışmalarıyla bina, kapı tokmaklarından camlarına kadar 1910'lu yılların üslubuna uygun olarak onarılmış ve 19 Mayıs 1981'de Atatürk Müzesi adıyla yeniden açılmıştır. Son olarak 2014 yılında restorasyona uğrayan müze, 10 Kasım 2015 tarihinde yeniden hizmete girmiştir.
Müze İçerisinde Görülmesi Gereken Eserler ve Sergi Düzeni
Müzede Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar geçen yaşamı ile ilgili fotoğraflar, giysileri, kullandığı şahsi eşyaları, Atatürk ve inkılaplarla ilgili belgeler ile Kurtuluş Savaşı'nı konu alan tablolar sergilenmektedir. Ressam İbrahim Çallı'nın Nikolaos Trikupis'in kılıcını teslim edişini gösteren tablosu ile Zeki Kocamemi'nin eseri müzedeki önemli yapıtlar arasındadır. Müzenin sergi düzeni katlara göre şu şekilde yapılandırılmıştır:
Giriş Katı
Müzenin giriş katında Atatürk'ün doğumu, öğrenim yılları, ilk subaylık yılları, Trablusgarp ve Balkan Savaşları (1911–1913) dönemlerine ait belgeler sergilenmektedir. Ayrıca heykeltıraş Hüseyin Gezer'in yaptığı Atatürk büstü, Çanakkale Savaşları, Mondros Mütarekesi ve Osmanlı Devleti'nin 30 Ekim 1918 tarihindeki durumunu gösteren Milli Mücadele hazırlıklarıyla ilgili bilgi ve belgeler bu katta bulunmaktadır.
Birinci Kat
Müzenin birinci katında Atatürk'ün Samsun'a çıkışı, Amasya Genelgesi, Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi'nde giydiği jaketatay ile yeleği, 1918 yılında Karlsbad'da satın aldığı ceket sergilenmektedir. Anadolu'daki iç isyanlar, Sevr Antlaşması, I. ve II. İnönü muharebeleri, Kütahya-Eskişehir Muharebeleri ile Büyük Taarruz'a dair bilgilerin de yer aldığı bu katta; Atatürk'ün 1920'li yıllarda giydiği Skoç takım elbisesi, kalpağı, potinleri, termosu, mareşal üniforması, astragan kalpağı, rugan çizmesi, çamaşırları, mecliste saltanatın kaldırılışı sırasında kullanılan kalemler, not defteri, kalemtıraş, makta, Nutuk'un 1927 tarihli ilk baskısı, Gazi Mustafa Kemal Paşa adına Ankara'da hazırlanmış nüfus kâğıdı ve ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt'in hediye ettiği müzik dolabı bulunmaktadır.
İkinci Kat
İkinci katta ise Vittorio Pisani'nin Yunanların İzmir'e çıkışı, Kurtuluş Savaşı'nı yansıtan ve yaralılara bakan kadınlar ile göçlerle ilgili tabloları yer almaktadır. Ayrıca Atatürk'ün Selanik'te doğduğu evin maketi, altın kaplama sigara tabakası, Lozan etiketli smokini, frakı, son yıllarında giydiği süveter, yazlık giysileri, K. A markalı ipek gömleği, madalyaları, plaketleri, kahve fincanı, kartvizitleri, Cumhuriyetin ilanından sonra İstanbul'a ilk gelişinde belediyede imzaladığı defter (9 Temmuz 1927), İbrahim Çallı'nın Atatürk portresi (1937), İbrahim Ferit ve Ressam Emin'in Atatürk portreleri ile Zeki Kocamemi'nin Atatürk'ün cenaze merasimi ile ilgili tablosu (1939) sergilenmektedir.