Atatürk Kültür Merkezi'nin Tarihçesi
Atatürk Kültür Merkezi (AKM), İstanbul'un Taksim Meydanı'nda yer alan; opera, bale, tiyatro, konser ve kongre amacıyla kullanılan, içerisinde sergi salonu ve sinema da barındıran Cumhuriyet döneminin simge yapılarından biridir. İlk projesi mimar Feridun Kip ile mimar Rüknettin Güney tarafından çizilen binanın temeli 29 Mayıs 1946'da atılmıştır. Ödenek yokluğu nedeniyle tamamlanamayan inşaat, 1953 yılında Bayındırlık Bakanlığına devredilmiş ve 1956 yılında mimar Hayati Tabanlıoğlu'nun projesiyle devam etmiştir. Yapı, 12 Nisan 1969 tarihinde İstanbul Kültür Sarayı adıyla, dünyanın dördüncü büyük sanat merkezi olarak hizmete girmiştir. Açılışta Ferit Tüzün'ün Çeşmebaşı Balesi ile Verdi'nin Aida Operası sahnelenmiştir.
Yangın Felaketi ve Yeniden İnşa Süreci
Açılışından kısa bir süre sonra, 27 Kasım 1970'te Arthur Miller'ın Cadı Kazanı adlı oyunu oynanırken çıkan yangında İstanbul Kültür Sarayı binası büyük hasar görmüştür. Can kaybının yaşanmadığı yangında, IV. Murad oyununun galası için Topkapı Sarayı'ndan getirilmiş olan değerli eşyalar da yanmıştır. Yangından sonra Hayati Tabanlıoğlu tarafından onarılan bina, 8 yıl aradan sonra 6 Ekim 1978'de ikinci kez kapılarını açmıştır. 2005 yılında ekonomik ömrünü tamamladığı gerekçesiyle yıkılması önerilse de sivil toplum örgütlerinin tepkileri sonucu Kasım 2007'de 1. grup kültür varlığı olarak tescil edilerek korunmuştur.
Yeni AKM Dönemi ve Mimarisi
Restorasyon ve imar tartışmalarıyla geçen yılların ardından on yıl boyunca kapalı kalan orijinal bina, 13 Şubat 2018'de başlayan çalışmalarla yıkılmış ve yıkım 30 Mayıs 2018'de tamamlanmıştır. Yeni Atatürk Kültür Merkezi'nin temeli 10 Şubat 2019'da atılmış ve projenin mimarlığını orijinal yapıyı da tasarlayan Hayati Tabanlıoğlu'nun oğlu Murat Tabanlıoğlu üstlenmiştir. Toplam 95.000 metrekare kapalı alana sahip olan bu yeni modern kültür kompleksi, 29 Ekim 2021 tarihinde Beyoğlu Kültür Yolu Festivali kapsamında Sinan Operası performansı ile resmi olarak kapılarını ziyaretçilerine açmıştır.
Kültür Kompleksinin Teknik Özellikleri
Yeni AKM, 4 bodrum, zemin ve 9 kattan oluşan modern bir yapıya sahiptir. Kompleksin merkezinde 2 bin 40 kişilik kapasitesi olan görkemli bir opera salonu ile 16 bin 228 metrekare büyüklüğünde, 805 kişilik bir tiyatro salonu bulunmaktadır. Dikkat çekici bir tasarım unsuru olarak, opera salonunun dışı 15 bin adet özel imalat kırmızı seramikle kaplanmıştır. Yapı içerisinde ayrıca AKM Müzik Platformu, çocuk sanat merkezi, sergi salonu, sinema salonu, çeşitli fuaye alanları (Kültür Yolu), kafeler ve restoranlar yer almaktadır.