Atatürk Köprüsü'nün Tarihi ve Hayratiye Dönemi
İstanbul'da tarihi yarımadayı Beyoğlu yakasına bağlayan Atatürk Köprüsü (eski adıyla Unkapanı Köprüsü), Fatih ilçesine bağlı Unkapanı Küçükpazar bölgesi ile Beyoğlu ilçesine bağlı Azapkapı semtlerini birbirine bağlamaktadır. Aksaray semtinden başlayarak Unkapanı'na gelen Atatürk Bulvarı'nın devamı niteliğinde olan bu yapı, ilk olarak otuzuncu Osmanlı Padişahı İkinci Mahmut'un hükümdarlık döneminde inşa edilmiştir. İkinci Mahmut'un eşi ve bir sonraki hükümdarın annesi olan Bezmialem Valide Sultan tarafından 1836 yılında tamamen ahşap malzemeler kullanılarak yaptırılan köprüden geçişlerde herhangi bir ücret talep edilmediği için halk tarafından Hayratiye Köprüsü olarak adlandırılmıştır. Ayrıca semt itibarıyla Yahudi Köprüsü olarak da bilinen köprünün inşa sorumluluğu kaptan-ı derya Ahmed Fevzi Paşa'ya verilmiştir. Haliç Tersanelerinde tamamlanan ve dört yüz metre boyunda, on metre eninde olan bu ilk köprü, gemi geçişlerine engel olmamak amacıyla açılıp kapanabilir şekilde tasarlanmış ve açılışı bizzat İkinci Mahmut tarafından at sırtında geçilerek gerçekleştirilmiştir.
Metal Köprü Dönemi ve Yıkılışı
1875 yılına gelindiğinde, yapılan bir anlaşma sonucunda bir Fransız şirketi tarafından yüz otuz beş bin altın karşılığında ahşap köprünün yerine metalden yeni bir köprü inşa edilmiştir. Yedi yüz seksen metre uzunluğunda ve on sekiz metre genişliğinde olan bu yeni metal köprü, 1912 yılına kadar hizmet vermiştir. 1912 yılında bu köprü sökülmüş ve yerine üçüncü Eminönü - Karaköy köprüsü olan Galata Köprüsü monte edilmiştir. Ancak bu köprü de 1936 yılında meydana gelen şiddetli bir fırtına sonucunda yıkılmıştır.
Modern Atatürk Köprüsü ve Günümüzdeki Yapısı
1936'daki fırtınanın ardından yıkılan köprünün yerine günümüzde de kullanılan modern Atatürk Köprüsü inşa edilmiştir. Tıpkı ilk Hayratiye Köprüsü gibi ahşap malzemeden üretilen ve yirmi dört duba üzerine kurulu olan bu köprünün zemini 1954 yılında asfalt ile kaplanmıştır. Dört yüz yetmiş yedi metre uzunluğunda ve yirmi beş metre genişliğindeki bu köprü hâlâ İstanbul halkına hizmet sunmaya devam etmektedir. Her ne kadar Haliç'e yapılacak olan ve 2018'de tamamlanması planlanan tüp geçit projesinin ardından kaldırılacağı duyurulmuş olsa da bu proje hayata geçirilmemiştir.
Altyapı ve Kavşak Yenileme Çalışmaları
2021 yılında, köprünün Unkapanı ayağındaki kavşağın T5 tramvay hattının Cibali - Eminönü güzergahındaki yoluna engel teşkil etmesi ve ekonomik ömrünü tamamlaması nedeniyle olası bir deprem riski sebebiyle yenilenmesine karar verilmiştir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) tarafından başlatılan çalışmalar 18 Mayıs 2021 tarihinde başlamış; kavşak köprüsü ve iki bağlantı kolu 31 Temmuz 2021'de hizmete alınmıştır. Kalan diğer iki bağlantı kolu ile birlikte T5 tramvayının tünel altyapısı eşgüdümlü olarak tamamlanmış ve 3 Eylül 2022 tarihinde hizmete açılmıştır.