Arpaçay Barajı, Türkiye ile Ermenistan sınırında, Arpaçay üzerinde konumlanmış önemli bir sınır barajıdır. Sulama ve taşkın önleme amaçlarıyla inşa edilen bu mühendislik yapısı, bölgenin su yönetiminde kritik bir role sahiptir. Barajın tamamlanmasıyla birlikte oluşan Arpaçay Baraj Gölü, Kafkasya bölgesinin en büyük üçüncü baraj gölü olma özelliğini taşımaktadır.
Teknik Özellikleri ve Yapısı
Beton ağırlık barajı tipinde inşa edilen Arpaçay Barajı, teknik detaylarıyla dikkat çekmektedir. Gövde hacmi 180.000 m³ olan barajın, akarsu yatağından yüksekliği ise 59 metredir. Normal su kotunda göl hacmi 525 hm³ seviyesine, göl alanı ise 41,80 km² büyüklüğe ulaşmaktadır. Tesis, günümüzde toplamda 40.420 hektarlık bir alana sulama hizmeti sunarak bölge tarımına katkı sağlamaktadır.
Tarihçesi ve Anlaşma Süreci
Arpaçay Barajı'nın hayata geçirilme süreci tarihi bir iş birliğine dayanmaktadır. 25 Nisan 1963 tarihinde, Türkiye ve o dönem Ermenistan'ın bağlı olduğu Sovyetler Birliği arasında Arpaçay üzerinde bir baraj yapılması ve dört akarsuyun sularının baraj gölünde toplanması için anlaşma imzalanmıştır. Bu mutabakatın ardından başlayan yapım çalışmaları 1975 ile 1980 yılları arasında gerçekleştirilmiş ve baraj işletmeye açılmıştır.
Konumu ve Coğrafi Yapısı
Kars Merkez ilçesi sınırlarında yer alan Arpaçay Barajı, Ermenistan'ın Şirak şehri ile Türkiye'nin Kars şehri arasında sınır oluşturmaktadır. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından işletilen bu büyük yapı, sınır bölgesindeki coğrafi yapısı ve devasa su kütlesiyle bölgenin önemli altyapı tesislerinden biridir.