Araç, Türkiye Cumhuriyeti'nin Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Kastamonu ilinin tarihi ve doğal güzellikleriyle ön plana çıkan köklü bir ilçesidir. Karadeniz ile iç bölgeler arasındaki ticari ve beşeri bağları kuran kervanların işlediği önemli bir yol güzergahı ve uğrak yeri olması sebebiyle "Araç" adını alan bölge, ülkenin en eski ilçelerinden biridir. 1.446 km² yüzölçümüne sahip ilçenin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 677 metredir.
Köklü Tarihsel Geçmişi ve Egemenlik Dönemleri
Anadolu'nun en eski yerleşim bölgelerinden biri olan Araç'ın tarihi kaynaklardaki ismi ilk defa MÖ 1132 yılında "Timanidis" olarak geçmektedir. Prehistorik çağlardan sonra bilinen en eski sakinleri Gaslar olan bölgede sırasıyla Hititler, Frigya ve Lidya Krallıkları ile Pers hakimiyeti hüküm sürmüştür. Savaşçı yapısı ve iyi at yetiştirmesi ile bilinen yöre; Pontus ve Doğu Roma (Bizans) egemenliğinin ardından 1105 yılında Danişmendliler döneminde Türk hakimiyetine geçmiştir. Uzun süre Candaroğulları Beyliği başta olmak üzere beyliklerin hakimiyetinde kalan bölge, 1460 yılında Osmanlı yönetimine katılmıştır. Belediye örgütü 1866 yılında kurulmuş, bucak örgütü ise 1868 yılında ilçeye dönüşmüştür.
Tarihi Yapılar ve Kültürel Miras
Beylikler döneminde Kastamonu merkezli bir ilim ve kültür odağı haline gelen Araç'ta; Küre-i Hadid (Demirli) Köyü İsmailbey Camii, Tatlıca Köyü Camii ve antik döneme işaret eden kaya mezarları dikkat çekici tarihi yapılardır. Kastamonu Müzesi'nde sergilenen görkemli Lahit ile Gökçesu (Moğsu) köyünden getirilen Hitit Arslanı bölgenin zengin arkeolojik geçmişini simgeler. Ayrıca Hanözü köyünde bulunan ve "Anadolu Piramidi" olarak da adlandırılan tümülüsler, Kesüt köyü Çökele mevkiindeki ören yerleri, Katarta'da yer alan konaklar ile Aşağıgüney köyünde bulunan aslan heykeli, eski su dağıtım sistemi ve kaya mezarı bölgenin önemli kültürel kalıntıları arasındadır.
Savunma Mirası: Araç Kaleleri ve Harabeler
Bölgede farklı dönemlerden günümüze ulaşan askeri yapılar önemli bir yer tutmaktadır. Araç Çayı üzerinde yer alan ve Doğu Romalılar (Bizanslılar) tarafından inşa edilip Osmanlı döneminde onarılan Araç Kalesi; Üyükveren (İyören) köyü civarında geniş duvarları ve kumlu kireç yapısı sayesinde hâlâ ayakta duran Akhisar (Agsar) Kalesi; Karandı köyünün Eğriceova Ormanı yakınlarındaki Şaban Kalesi ve Soğanlı çayı üzerinde bulunan Erenbaba (Andıraz) Kalesi bu savunma mirasının parçalarıdır. Ayrıca Örencik Harabesi, Depdep Harabesi ve Köklüyurt (Yukarı Gürne) köyünde yer alan tarihi mermer bloklar ile küpler geçmişin izlerini taşımaktadır.
Doğa Harikası Yaylalar ve Festivaller
Araç yüzölçümünün büyük bir bölümünü kaplayan gür ormanları ve benzersiz yaylalarıyla bir doğa turizmi merkezidir. Çok çeşitli ağaçları bünyesinde barındıran yaylalar doğaseverler için eşsiz manzaralar sunmaktadır. İlçede her yıl temmuz ayında geleneksel olarak düzenlenen Araç Hacı Bekir Şekerciler, Pastacılar ve Yayla Kültürü Festivali, bu zengin kültürel ve doğal mirası yaşatmaya devam etmektedir.