Ani Katedrali'nin Tarihi ve İnşa Süreci
Ani Katedrali adı verilen Meryem Ana Kilisesi, 989 yılında İstanbul'daki Ayasofya'nın kubbesini onaran ünlü mimar Trdat tarafından inşa edilmiştir. Katedral, 900'lü yıllarda Kilikya Kutsal Makamı'nın yeni yerleşiminin yanına inşa edilmiş olup, Orta Çağ Ermenistan mimarisinin en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilir.
Mimari Tasarımı ve Yapısal Özellikleri
Düşey hatları son derece kuvvetli bir şekilde vurgulayan bu 10. yüzyıl yapısı, etkileyici bir yükseklik duygusu elde eder. 30 metre yüksekliğindeki katedralin içerisinde büyük bir apsis bulunmaktadır. Yunan haçı planı üzerinde inşa edilmiş olan yapının üç farklı girişi vardır: Bu girişlerden biri prens için, biri Patrik için ve diğeri ise cemaat için özel olarak tasarlanmıştır.
Camiye Dönüştürülmesi ve Tarihsel Gelişimi
Katedral, tarihi boyunca önemli dönüşümler yaşamıştır. 1064 senesinde kilisenin tarihi haçları Alp Arslan tarafından kaldırılmış, ardından bu büyük katedral 1071 yılında camiye çevrilerek Fethiye Camii adını almıştır. 1124 senesinde Ani'nin Gürcü Kralı David tarafından ele geçirilmesiyle yapı yeniden kilise haline geri getirilmiştir. 13. yüzyılda ise katedral kapsamlı bir restorasyondan geçmiştir.
Doğal Afetler ve Harabeye Dönüş Süreci
Katedral zaman içerisinde birçok yıkıcı depremle sarsılmıştır. 1319 yılında meydana gelen deprem nedeniyle şehrin harap hale gelmesi ve katedralin konik kubbesinin de yıkılmasıyla yapı eski önemini yitirmiş ve resmi olarak kullanılmamaya başlanmıştır. 1832 yılında yaşanan depremde de yapıda büyük ölçüde hasarlanma meydana gelmiştir. Son olarak, 1988 yılında yaşanan depremde kuzey ve batı köşesinde ağır hasarlar oluşan Ani Katedrali, komple bir harabeye dönmüştür.