Altın Tepe Höyüğü, İzmir il merkezinin güneyinde, Torbalı'nın güneybatısında, Cumaovası'nın ise kuş uçuşu yaklaşık 3 km. güneydoğusunda yer alan arkeolojik bir höyüktür. Höyüğün doğusundan geçen Tahtalı Deresi'nin oluşturduğu dar vadide, alçak bir sırt üzerinde konumlanmaktadır. On hektardan geniş bir alana yayıldığı ileri sürülen höyük alanı üzerinde günümüzde bağcılık yapılmaktadır.
Arkeolojik Araştırmalar ve Tabakalanma
Höyük, 1984 yılında Numan Tuna tarafından yürütülen İyonia ve Datça Yarımadası Arkeolojik Yüzey Araştırması sırasında saptanmış ve yüzey toplaması yapılmıştır. Bu çalışma kapsamında elde edilen maden cürufları ise E. Kaptan tarafından incelenmiştir. Araştırmalarda toplanan çanak çömleklere dayanarak, höyükte Geç Kalkolitik Çağ ve yoğun olarak Erken Tunç Çağı I. evre yerleşmeleri olduğu ileri sürülmektedir. Diğer yandan yüzey toplama çalışmaları sırasında Demir Çağı'na ait çanak çömlekler de saptanmiştir.
Gelişmiş Madencilik Faaliyetleri ve Buluntular
Höyüğün doğu yamacının alt kesiminde MÖ 3. binyıla ait çanak çömlek buluntuları tespit edilmiş olmakla birlikte, bu buluntular hakkında ayrıntılı bilgi sunulmamıştır. Yine doğu yamaçta çok sayıda bakır cürufu bulunmuştur. Yapılan incelemeler neticesinde yerleşmede sülfürlü bir bakır cevheri ergitmesi yapıldığı ve madenciliğin kusursuz düzeyde olduğu belirtilmektedir. Bu ergitme işleminin potalarda yapıldığı ve işlem için 1.127 °C'lık bir ısının gerektiği anlaşılmaktadır.
Günümüzdeki Durumu ve Tahribat
Tarihi zenginlikleri barındıran Altın Tepe Höyüğü, ne yazık ki günümüzde çeşitli insan faaliyetleri nedeniyle tahribata uğramaktadır. Alanda yapılan kaçak kazılar, tarımsal faaliyetler ve yoğun yapılaşma arkeolojik kalıntılar üzerinde ciddi hasarlara yol açmaktadır.