Doğu Anadolu'nun Yükseklerinde Bir Yerleşim: Alabalık Köyü
Muş ilinin Varto ilçesine bağlı olan Alabalık Köyü, Doğu Anadolu Bölgesi'nin yüksek coğrafyasında konumlanan sakin ve kendine has bir yerleşim yeridir. Deniz seviyesinden tam 1970 metre rakımda bulunan bu köy, bölgenin yüksek dağlık yapısını ve temiz yayla havasını doğrudan yansıtmaktadır. Köyün günümüzdeki yönetimi muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yürütülmektedir.
Köyün Tarihsel Kökeni ve Mengel Adı
Alabalık Köyü'nün geçmişine dair tarihi kayıtlar incelendiğinde köklü bir geçmişe sahip olduğu görülür. Nişanyan yerleşim birimleri envanteri kayıtlarına göre, köyün eski adı 1928 yılı belgelerinde Mengel olarak geçmektedir. Bu eski isim, köyün bölgedeki tarihi varlığının ve kültürel arka planının önemli bir yazılı kanıtı niteliğindedir.
Coğrafi Konum ve Ulaşım Bilgileri
Coğrafi açıdan Muş'un uzak köylerinden biri olan Alabalık Köyü, bağlı bulunduğu Muş il merkezine 95 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır. Varto ilçe merkezine olan mesafesi ise yaklaşık 35 kilometredir. Köy, Varto'nun doğal coğrafi sınırları içerisinde sakin bir yaşam alanı sunmaktadır.
Zaman İçinde Değişen Nüfus Dinamikleri
Köyün nüfusu yıllar içerisinde belirgin bir değişim süreci geçirmiştir. 1965 yılında 243 kişi olan köy nüfusu, 1985 yılında 246 ile en yüksek seviyelerine ulaşmış, ardından kademeli bir düşüşe geçmiştir. Nüfus verileri 1990 yılında 187, 2000 yılında 110, 2010 yılında 73 ve en son 2022 yılı nüfus sayımı verilerine göre ise 52 kişi olarak kaydedilmiştir. Bu rakamlar, köyden çevre merkezlere olan göçün ve değişen kırsal nüfus dinamiklerinin somut bir göstergesidir.