Ağcalar Mahallesi'nin Tarihçesi ve İdari Yapısı
Erzurum ilinin Pasinler ilçesine bağlı bir yerleşim birimi olan Ağcalar, tarihi derinliği ve idari geçmişiyle dikkat çeken bir kırsal mahalledir. Tarihsel kayıtlara göre bu yerleşim yeri, en az 1835 yılından beri aynı adı kesintisiz olarak taşımaya devam etmektedir. 1993 yılında Erzurum'un Büyükşehir statüsü kazanmasının ardından süreç içinde idari yapıda önemli bir dönüşüm gerçekleşmiştir. 2012 yılında çıkarılan 6360 Sayılı Kanun uyarınca, Erzurum genelindeki tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmış ve bu kapsamda Ağcalar da Pasinler Belediyesi'nin bir mahallesi haline getirilmiştir.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım Detayları
Doğu Anadolu Bölgesi'nin yüksek coğrafi yapısına sahip olan Ağcalar, deniz seviyesinden yaklaşık 1887 metre yükseklikte (rakımda) konumlanmıştır. Mahallenin coğrafi koordinatları 39°55′33″ Kuzey ve 41°31′31″ Doğu olarak belirlenmiştir. Bölgedeki önemli merkezlere mesafesi incelendiğinde; Erzurum il merkezine 29 km, Pasinler ilçe merkezine ise 15 km uzaklıkta olduğu görülmektedir. Pasinler'in güneybatı yönünde yer alan mahalle, Şehit Burak Karakoç ve Ovaköy mahalleleri üzerinden geçilerek, 7,7 kilometrelik bir köy yolu vasıtasıyla D.100 Erzurum-Ağrı devlet ve uluslararası karayoluna bağlanmaktadır.
Demografik Gelişimi ve Nüfus Yapısı
Ağcalar Mahallesi'nin yıllara sari nüfus verileri incelendiğinde, kırsal yerleşimlerin dönemsel demografik hareketliliğini yansıtan sayılar göze çarpmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 1965 genel nüfus sayımında 338 olan mahalle nüfusu, 1985 yılında 378'e yükselmiş, 1990 yılında ise 365 olarak kaydedilmiştir. 2000'li yıllardan itibaren kademeli bir düşüş yaşayan yerleşim yerinin nüfusu; 2007 yılında 308, 2012 yılında 286, 2017 yılında 253 ve en son açıklanan 2022 yılı resmi verilerine göre ise 204 kişi olarak güncellenmiştir.