Adile Sultan Sarayı'nın Tarihi ve Mimari Yapısı
Adile Sultan Sarayı, İstanbul'un Üsküdar ilçesinde, Boğaz manzarasının en güzel görüldüğü Kandilli semtinde, bir burunun tepesinde yer almaktadır. Saray, 1856 yılında saray mimarı Sarkis Balyan tarafından Sultan Abdülmecid için kız kardeşi Âdile Sultan'a bir armağan olarak yapılmıştır. Daha sonra Sultan Abdülaziz, 1856 yılında hediye edilen bu eski köşkün yerine yeni bir binanın siparişini mimar Balyan'a vermiştir. 1861 yılında Osmanlı Prensesi Adile Sultan (1826–1899) için yaptırılan bu ihtişamlı saray, 17.000 metrekarelik bir arsa üzerinde 55 odalı olarak inşa edilmiştir. Prenses Adile Sultan, eşi Sadrazam Mehmed Ali Paşa'nın 1868 yılındaki ölümüne kadar bu sarayda yaşamıştır.
Kız Okuluna Dönüştürülmesi ve Kandilli Kız Lisesi Dönemi
Eşinin ölümünün ardından Adile Sultan, binanın bir kız okuluna dönüştürülmesi şartıyla sarayı Osmanlı devletine bağışlamıştır. Birinci Dünya Savaşı döneminde bir süre Harp Dairesi bünyesinde kullanılan saray, 1916 yılında "Adile Sultan İnas Mekteb-i Sultanisi Kız Ortaokulu" adıyla eğitim vermeye başlamıştır. Okul, ilk mezunlarını 1920 yılında vermiştir. Cumhuriyetin kuruluşundan sonra, 1924 yılında adı "Kandilli Ortaokulu" olarak değiştirilen eğitim kurumu, 1931 yılında ise "Kandilli Kız Lisesi" adını almıştır. 1968 yılında okulun yeni bir binaya taşınmasıyla eski saray binası lise yurdu olarak kullanılmaya devam etmiştir.
Büyük Yangın ve Sabancı Ailesinin Katkılarıyla Restorasyon
Tarihi saray binası, 1986 yılında meydana gelen bir kısa devre nedeniyle temellerine kadar yanmış ve harabeye dönmüştür. Yangından kısa bir süre sonra okulun eski öğrencileri bir vakıf kurarak yeniden inşa için bağış toplamaya başlamıştır. Yeniden yapım çalışmaları 1996 yılında başlasa da mali yetersizlikler nedeniyle süreç sık sok durma noktasına gelmiştir. İnşaatın tamamlanması, sanayici Sakıp Sabancı ve İstanbul Valisi Muammer Güler'in yaptığı büyük bağışlar sayesinde mümkün olmuştur. Yeniden inşası 10 yıl süren ve yaklaşık 9,5 milyon Türk lirasına (yaklaşık 5 milyon avro) mal olan Adile Sultan Sarayı, yangından 20 yıl sonra, 28 Haziran 2007 tarihinde törenle yeniden hizmete açılmıştır.
Günümüzdeki Kullanımı ve Teknik Özellikleri
Restorasyon çalışmalarının ardından saray, günümüzde "Sakıp Sabancı Kandilli Eğitim ve Kültür Merkezi" adıyla hizmet vermektedir. Toplam 5.625 metrekarelik alana sahip olan bu modern merkezde; toplantı ve ziyafet organizasyonları için 500 kişilik oval bir salon, her biri 200 kişi kapasiteli iki konferans salonu, resepsiyon ve sergi etkinlikleri için 1.300 metrekarelik bir salon, 30 ila 40 kişilik 20 seminer odası, bir müze, 150 kişilik yemek salonu ve 60 kişilik bir restoran bulunmaktadır. Sarayın geniş bahçesi ise açık hava etkinliklerinde 2.000 kişiyi ağırlayabilecek kapasiteye sahiptir.