1975 Lice Depremi: Tarihi ve Etkileri
1975 Lice depremi, 6 Eylül 1975 tarihinde yerel saatle 12:20'de (TSİ) Diyarbakır'ın Lice ilçesi ve köylerinde meydana gelmiş olan ve 23 saniye süren yıkıcı bir yer sarsıntısıdır. Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü tarafından büyüklüğü 6,6 Ms olarak açıklanan bu depremin odağı 32 km derinlikte yer almış, sarsıntının maksimum şiddeti VIII (Yıkıcı) ve maksimum yer ivmesi 0,76 g olarak kaydedilmiştir.
Can Kayıpları ve Yapısal Tahribat
Büyük deprem sonucunda Diyarbakır merkezde, Lice'de ve çevre köylerde toplam 2.385 kişi hayatını kaybetmiştir. Kırsal bölgelerdeki konutların temel yapı malzemesinin kerpiç olması, can kayıplarının ciddi boyutlara ulaşmasında önemli bir etken olmuştur. Deprem sonucunda Lice, Hani, Hazro, Kulp, Dicle, Silvan, Ergani ve Diyarbakır genelindeki yapıların 8.159'u ağır hasar görmüş veya yıkılmış, 4.550'si orta ve 7.283'ü hafif hasarlı olarak kayıtlara geçmiştir. Sarsıntı ayrıca Elazığ, Şanlıurfa, Mardin, Muş ve Siirt illerinde de maddi hasarlara yol açmıştır.
Ziyaretler, Uluslararası Yardımlar ve Siyasi Tepkiler
Depremin ardından ulaşım altyapısındaki yetersizlikler sebebiyle özellikle kırsal kesimlere yardımların ulaştırılması gecikmiştir. Dönemin Başbakanı Süleyman Demirel ve Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkanı Bülent Ecevit afet bölgesini bizzat ziyaret etmiştir. Türkiye Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk'e; Kıbrıs Türk Federe Devleti Başkanvekili Necdet Ünel, Batı Almanya Cumhurbaşkanı Walter Scheel, Fransa Cumhurbaşkanı Valéry Giscard d'Estaing, İran Şahı Muhammed Rıza Pehlevi ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kurt Waldheim taziye mesajları göndermiştir. Afetzedelere destek amacıyla ABD Türk Kızılayı'na 25 bin dolar, Japon Kızılhaçı 10 bin dolar ve Shell şirketi 500 bin Türk lirası bağış yapmıştır. İran Hava Yolları ise Türk Hava Yolları aracılığıyla 500 bin rial tutarında bağışta bulunmuştur.
Artçı Sarsıntılar ve Tarihi Lice Yürüyüşü
Depremden sonraki 3-4 ay boyunca bazıları ek maddi hasarlara neden olan artçı sarsıntılar devam etmiştir. Afetten yaklaşık iki ay sonra, 21-23 Kasım 1975 tarihleri arasında, bölgeye ulaştırılan yardımların yetersiz olduğu gerekçesiyle Lice'den Diyarbakır il merkezine doğru 3 gün süren ve 90 kilometrelik bir mesafeyi kapsayan bir yürüyüş gösterisi düzenlenmiştir.