Eğitimi ve meslek yaşamı
Zihni Derin, 1880'de Muğla'da, Kuloğulları ailesinden Mehmet Ali Bey'in oğlu olarak doğdu. 1897'de Muğla İdadisi'ni, 1900'de Selanik Ziraat Ameliyat Mektebi'ni, 1904'te Halkalı Ziraat Mektebi Âlisi'ni bitirdi. 1905'te Aydın İli Orman ve Maden Muamelat Kâtipliği görevi ile devlet memurluğuna başladı. Rodos'ta orman müfettiş kâtibi, Gediz ve Simav'da orman müfettiş vekili olarak çalıştı; 1907'de orman müfettişi oldu. 1909-1912 arasında Selanik Ziraat Mektebi'nde kimya, ziraat sanatları ve jeoloji öğretmenliği yaptı. 1911'de Maide Hanım ile evlendi ve üç çocukları oldu. 1914-1920 arasında Bursa'da öğretmenlik yaptı ve Bursa Milli Eğitim Müdür Vekilliği görevinde bulundu.
Milli Mücadele ve çay girişimleri
1920'deki Yunan işgalinden hemen önce Bursa'dan ayrılıp Ankara'ya geçti ve Milli Mücadele Hükûmeti'nin kurduğu İktisat Bakanlığı'nda ilk Tarım Genel Müdürü oldu; bu görevde 1924'e kadar kaldı. Rus Devrimi'nden sonra Batum sınırının kapanmasıyla işsizliğin arttığı Doğu Karadeniz'de halka yeni iş imkânları yaratmak amacıyla inceleme yapmakla görevlendirildi. Ali Rıza Bey'in 1917'de Batum'da yazdığı, çayın Rize dolaylarında yetiştirilebileceğini belirten raporu Rize'deki komisyona okudu. 1923'te çay ve narenciye fidanlığı kurmak üzere Rize'ye gönderildi; Garal Tepesi'ndeki 15 dekarlık hazine arazisinde çalışmalara başladı. 1924'te Batum'u ziyaret ederek Rusların kurduğu çay bahçelerini ve fabrikayı inceledi, getirdiği tohum ve fidanları dikti. Halka fidan dağıtma girişimi yeterli ilgi görmediği için başarısız oldu.
Çay Kanunu ve organizatörlük
Ankara'da hazırladığı yasa teklifi, Rize mebuslarının desteğiyle 6 Şubat 1924'te 407 sayıyla kanunlaştı; kanun Rize Vilayeti ile Borçka Kazası'nda fındık, portakal, limon, mandalina ve çay yetiştirilmesini düzenliyordu. Kanun ve bölge halkının bilgisizliği nedeniyle çalışmalar ertelenince öğretmenliğe döndü; İstanbul'da, 1930'dan itibaren Ankara'da ders verdi. Çay tarımı yeniden gündeme gelince 1936'da Trakya İkinci Umumi Müfettişliği Ziraat Müşavirliğine, 1937'de Tarım Bakanlığı Başmüşavirliğine atandı. 1938'de Rize ve çevresinde kurulacak ziraî teşkilatta çay organizatörü olarak çay üretiminin yaygınlaşması için çalıştı; 1945'te yaş haddinden emekli olduktan sonra da bu görevi sürdürdü.
Son yılları
1950 seçimlerinde Rize'de bağımsız milletvekili adayı oldu ancak Meclis'e giremedi. 1964'te Rize'deki Çayın 40. Yılı törenlerine onur konuğu olarak çağrıldı. 25 Ağustos 1965'te Ankara'da öldü. Çalışmaları 1969'da TÜBİTAK Hizmet Ödülü'ne değer görüldü.
Kaynakça: Bu biyografi, Vikipedi'deki Zihni Derin maddesinden yararlanılarak hazırlanmıştır. Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.