Yo Yo Ma Kimdir?

Yo-Yo Ma, 7 Ekim 1955'te Paris'te doğan, çelloyu klasik sınırların dışına taşıyarak dünya müzik mirasına kazandıran Çin asıllı Fransız-Amerikalı bir viyolonsel sanatçısı ve yazarıdır. Dört yaşında babasının özel çellosuyla başladığı bu yolculukta, Bach süitlerinden tango ritimlerine uzanan eşsiz tarzıyla klasik müzik dünyasında adeta bir devrim yarattı. Müziği sadece kulaklara değil, kültürler arası köprüler kurarak kalplere ulaştırmayı başaran sanatçı, 120'den fazla albüm ve onlarca Grammy ödülü ile çağımızın en büyük müzisyenlerinden biri olarak kabul ediliyor.

Paris'ten New York'a Ulaşan Bir Müzik Dehası

Paris'te şarkıcı bir anne olan Marina Lu ile besteci ve müzik öğretmeni olan Hiao-Tsiun Ma'nın yuvasında dünyaya gelen Yo-Yo Ma, melodi dolu bir atmosferde büyüdü. Henüz dört yaşındayken devasa kontrbası çalma hayali kuruyordu. Bu heves üzerine babası, onun küçük ellerine uygun özel bir çello hazırlattı. Küçük yaşta Bach'ın zorlu süitlerini hece hece, ölçü ölçü babasından öğrenen dahi çocuk, beş yaşında ilk resmi konserini vererek tüm dikkatleri üzerine çekti.

Ailesiyle birlikte 1962 yılında yeni bir hayat kurmak üzere Amerika Birleşik Devletleri'ne göç eden genç yetenek, eğitimini New York'taki meşhur Juilliard School bünyesinde Leonard Rose'un gözetiminde sürdürdü. Müzikal dehasının yanında entelektüel ufkunu da genişletmek istiyordu. Bu sebeple henüz 16 yaşındayken Harvard Üniversitesi'ne adım attı. Alman edebiyatından antropolojiye kadar geniş bir yelpazede eğitim alarak 1976 yılında sosyal bilimler diplomasıyla mezun oldu. Harvard yıllarından sonra, 1978'de kazandığı Avery Fisher Ödülü onun profesyonel müzik yolculuğunda büyük kapılar açacaktı.

Ölümden Dönen Çellist ve "Çellonun Mesih'i"

Üniversiteden yeni mezun olmuş ve kariyerinin zirvesine doğru adımlar atmaya hazırlanırken hayatı beklenmedik bir sınavla sarsıldı. Ağır bir skolyoz ameliyatı geçiren sanatçı, altı ay boyunca tüm vücudunu saran bir alçıyla yaşamak zorunda kaldı. Parmakları aylar boyunca çellonun tellerinden uzak kalsa da, bu zorlu süreci azimle geride bırakarak sahnelere muhteşem bir dönüş yaptı. Bu dönüm noktasından sonra kariyeri adeta bir fırtına gibi yükseldi ve konser takvimleri yıllar öncesinden rezerve edilmeye başlandı.

Pablo Casals ve David Popper gibi ustaların tarihi mirasını modern çağa taşıma şekli, müzik otoritelerinin onu "çellonun Mesih'i" olarak adlandırmasını sağladı. Klasik repertuvarla yetinmeyen sanatçı; bluegrass, geleneksel Çin melodileri ve modern bestecilerin eserlerini bir araya getirerek müziği evrensel bir lisan haline getirdi. Tango melodilerini çello tınılarıyla buluşturan ilk virtüözlerden biri olarak müzik tarihine geçti. Bu olağanüstü üretkenlik ona 120'den fazla albüm ve aralarında Latin Grammy'nin de bulunduğu 18 Grammy ödülü getirdi. 1991 yılında ise mezun olduğu Harvard Üniversitesi, kendisine onursal doktora takdim etti.

Kültür Köprüleri ve Efsanevi Çelloları: Petunya ve Stradivari

Sanatını insanlığı birleştiren bir güç olarak gören efsanevi müzisyen, 1998'de kurduğu Silkroad projesiyle kıtalar arası bir diyalog başlattı. Ardından gelen Bach Projesi ve Ortak Doğamız gibi küresel insani adımlarla barışın sesi oldu. 2006'da Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Kofi Annan tarafından Barış Elçisi ilan edildiğinde, ilk barış mesajını Ahmet Adnan Saygun'un "Partita" eseriyle tüm dünyaya ulaştırdı.

Türkiye ile de özel bağları olan virtüöz, 2001 yılında ilk kez İstanbul'a gelerek dinleyicileri büyüleyen iki solo konser gerçekleştirdi. İstanbul sahnelerinde ona, Salt Lake'te tanıştığı bir çocuğun adını koyduğu, 1733 yapımı Venedikli Montagnana çellosu "Petunya" eşlik ediyordu. Biri elektronik olmak üzere üç çellosu bulunan sanatçının yedek enstrümanı ise Jacqueline du Pré'nin bir dönem çaldığı ünlü Antonio Stradivari imzalı çellodur. John Williams ile Hollywood filmleri için de çalışan Ma, "Tibet'te Yedi Yıl" ve "Bir Geyşanın Anıları" gibi unutulmaz yapıtların müziklerine hayat verdi. Alman edebiyatı profesörü Jill Hornor ile 1978'den beri mutlu bir evliliği olan, Nicholas ve Emily adında iki çocuk babası Yo-Yo Ma, yaşamını Cambridge, Massachusetts'te sürdürmektedir.

Başlıca Ödülleri ve Nişanları

• Avery Fisher Ödülü (1978)
• Ulusal Sanat Madalyası (2001)
• Başkanlık Özgürlük Madalyası (2009 / 2010)
• Kennedy Center Onur Ödülü (2011)
• Polar Müzik Ödülü (2012)
• Birgit Nilsson Ödülü (2022)