Tarih profesörü Taner Timur, 7 Ekim 1935 günü Sivas'ta hayata gözlerini açmıştır. Türk akademi dünyasının en üretken tarihçileri ve yazarları arasında kabul edilen Timur, özellikle anayasa hukuku ve siyasal tarih alanındaki ufuk açıcı çalışmalarıyla bilinir. 1958 senesinde Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni tamamlayan saygın bilim insanı, akademik yolculuğunun temelini bu prestijli çatı altında atmıştır. Mezuniyetinin hemen ardından, aynı fakültenin Anayasa Hukuku kürsüsünde asistanlık görevine getirilerek akademik hayatına ilk resmi adımını atmıştır. Sivas doğumlu tarihçi, akademik yaşamı boyunca yalnızca kuru kronolojik veriler sunmakla yetinmemiş, olayların ardında yatan toplumsal, siyasal ve anayasal arka planı derinlemesine tahlil ederek geniş kitlelerin ufkunu açmıştır.
Mülkiye Ekolü, Forum ve Yön Dergileriyle Gelişen Entelektüel Kimlik
Genç asistanın olgunlaşma sürecinde, görev yaptışı fakültenin özgürlükçü ve tartışmacı entelektüel atmosferi son derece belirleyici olmuştur. Timur, kendi fikir dünyasının şekillenmesinde bu benzersiz fakülte ortamının payını her zaman büyük bir sevgi ve minnetle vurgular. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'nin özgürlükçü entelektüel ikliminden güç alan yazar, öğrencilik ve asistanlık döneminde dönemin en prestijli fikir kulüplerinden ve yayın organlarından biri olan Forum dergisini büyük bir bağlılıkla takip etmiştir. Bu yayının yarattışı etkiyle kendisini gururla 'Forumcu' olarak nitelendiren yazar, düşünsel gelişimini bu doğrultuda beslemiştir. Onun yazınsal serüveni sadece Forum ile sınırlı kalmamış, akademik ömrünün erken evrelerinde bir başka efsanevi mecra olan Yön dergisinde de devam etmiştir. Yön dergisinde yayımlanan nitelikli yazıları ve analizleri, genç akademisyenin adının geniş kitlelerce duyulmasını sağlamıştır. Bu dergilerdeki makaleleri, Türkiye'nin o yıllardaki yoğun siyasi tartışmalarına doğrudan ışık tutmuştur. Fikir dünyasını sürekli zenginleştiren yazar, teorik bilgisini dönemin güncel sorunlarıyla harmanlama başarısını göstermiştir.
Timur'un akademik gelişiminde rol oynayan temel etmenler şunlardır:
- Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi bünyesindeki tartışmacı bilimsel iklim,
- Fikri yönelimini belirleyen ve kendisini 'Forumcu' olarak tanımlamasını sağlayan Forum dergisi,
- Toplumsal sorunlara ışık tuttuğu ve ilk makalelerini kaleme aldışı efsanevi Yön dergisi.
Rockefeller Bursu ile Paris Yılları ve Akademik Yükseliş
Genç tarihçi uluslararası alana açılmak istiyordu. Bu doğrultuda 1962-1964 yılları arasında büyük bir fırsat yakalamıştır. Kazandışı prestijli Rockefeller bursu sayesinde Fransa'nın başkenti Paris'e giderek çalışmalarına orada devam etmiştir. Paris, genç tarihçinin ufkunu genişletmesi ve dünya tarih yazımındaki metodolojileri yakından incelemesi açısından eşsiz bir deneyim sunmuştur. Avrupa'daki bu iki yıllık yoğun araştırma dönemi, onun bilimsel disiplinini ve analiz gücünü en üst seviyeye taşımıştır. Türkiye'ye döndükten sonra akademik kariyer basamaklarını hızla tırmanmaya başlamıştır. Yürüttüğü derinlikli araştırmalar neticesinde 1968 yılında doçentlik unvanını almaya hak kazanmıştır. Bilimsel üretkenliğini kesintisiz sürdüren Timur, 1979 yılında ise profesörlük kadrosuna yükselerek akademik yetkinliğini tescillemiştir. Siyasal Bilgiler Fakültesi kürsüsünde gerçekleştirdiği dersler ve yetiştirdiği öğrenciler, ülkenin gelecekteki anayasa hukukçularına ve tarihçilerine yön vermıştir.
12 Eylül Darbesi, Sürgün Yılları ve Geri Dönüş
Türkiye tarihinin en karanlık dönemlerinden biri olan 12 Eylül askeri darbesi, tüm akademi dünyasında olduğu gibi Taner Timur'un hayatında da büyük bir kırılma yaratmıştır. Üniversiteler ücerindeki baskılara ve özgür düşüncenin kısıtlanmasına sessiz kalmayan onurlu bilim insanı, tepkisini göstermek amacıyla görevinden istifa etmiştir. Kararı netti. Bilimsel faaliyetlerine ara vermemek için rotasını yeniden Fransa'ya çevirdi. Uzun yıllar boyunca Fransa'da bağımsız bir araştırmacı olarak akademik çalışmalarını sürdürmüş, tarihi belgeler ve toplumsal yapılar üzerine yoğunlaşmıştır. Yabancı ülkede geçen bu zorlu fakat verimli dönemin ardından, Türkiye'deki demokratikleşme adımlarıyla birlikte 1992 yılında eski görevine geri dönmüştır. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ndeki çok sevdiği kürsüsüne yeniden kavuşan Timur, öğrencileriyle buluşmanın heyecanını yaşamıştır. Geri döndüğü andan itibaren bilimsel aşkla çalışmaya devam eden profesör, 2002 yılında yaş haddinden emekli olana kadar buradaki kutsal görevini gururla sürdürmüştır.
32. İstanbul Kitap Fuarı Onur Yazarı ve Kalıcı Mirası
Akademik emekliliğinin ardından da yazmayı, araştırmayı ve üretmeyi asla bırakmayan Taner Timur'un kaleme aldışı nitelikli kitaplar, Türkiye'de tarih bilincinin gelişmesinde çok kıymetli bir rol üstlenmiştir. Bu katkılar karşılıksız kalmadı. Çalışmaları yayıncılık dünyası tarafından da en üst düzeyde takdir edilmiştir. Değerli yazar, kültür hayatımızın en prestijli etkinliklerinden biri olan 32. Uluslararası İstanbul Kitap Fuarı'nın 'Onur Yazarı' olarak belirlenmiştir. Bu ödül, onun ömrünü adadışı bilimsel mücadelenin ve tarih yazıcılığının toplumsal düzeydeki en güzel taçlandırılması olmuştur. Eserlerinde kullandışı akıcı üslup, onun hem geniş halk kitleleri hem de akademik çevreler tarafından büyük bir beğeniyle okunmasını sağlamıştır. Bugün onun kitapları, sadece tarihçilerin değil, Türkiye'nin yakın geçmişini ve toplumsal yapısını anlamak isteyen herkesin mutlaka başvurması gereken temel kaynaklar konumundadır. Sivas'ta başlayan bu uzun ve üretken yaşam öyküsü, ülkenin modernleşme tarihine tutulan en parlak ışıklardan biri olmaya devam etmektedir.