Türkiye'nin yetiştirdiği en önemli tarihçilerden biri olan Selim Mehmet Deringil, 19 Ağustos 1951 tarihinde Kanada'nın başkenti Ottawa'da dünyaya gözlerini açtı. Emekli bir büyükelçi olan babası Efdal Deringil'in görevi nedeniyle çocukluğu ve gençliği farklı coğrafyalarda geçen Deringil, eğitim hayatını İsviçre, Fransa ve İngiltere'de tamamlayarak kozmopolit bir kültürel birikim edindi. Babasının diplomatik kariyeri dolayısıyla erken yaşlardan itibaren çok kültürülü bir ortamda büyümesi, Deringil'in tarih araştırmalarında geniş ufuklar kazanmasına zemin hazırladı. Akademik kariyerini inşa ederken Osmanlı'nın son dönemine ve Cumhuriyet tarihine odaklanan yazar, gerçekleştirdiği özgün çalışmalarla tarih literatürüne yön vermeyi başardı.
Avrupa'da Akademik Şekilleniş ve Boğaziçi Yılları
Genç yaşlarda farklı kültürlerle kurduğu temas akademik yönelimini şekillendirdi. Yükseköğreniminin ardından İngiltere'ye yönelen araştırmacı, University of East Anglia bünyesinde yürüttüğü çalışmalarını 1978 yılında tamamlayarak doktora derecesini almaya hak kazandı. Doktora derecesini almasının ardından rotasını Türkiye'ye çeviren seçkin akademisyen, 1979 yılından itibaren Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü bünyesinde dersler vermeye başlayarak uzun soluklu bir kariyere adım attı. Bu köklü kurumda 2011 yılına kadar kesintisiz ders verdi. Yazar, buradaki uzun soluklu mesaisinin yanı sıra dünyanın farklı ülkelerindeki üniversitelerde de konuk öğretim üyesi olarak dersler verdi. Farklı kıtalarda verdiği bu konferanslar onun uluslararası alanda saygın bir konuma ulaşmasını hızlandırdı. Tarih öğretimini küresel ölçekte sürdüren akademisyen, çok sayıda yabancı meslektaşıyla da ortak bilimsel tartışmalar yürüttü.
Tarih Yazımında Çığır Açan Eserler ve Ödüller
Araştırmacının literatüre sunduğu ilk büyük eser, Türkiye'nin zorlu bir dönemine ışık tutan çalışması oldu. Yazarın basılan ilk kitabı Denge Oyunu'dur. İkinci Dünya Savaşı yıllarındaki Türk dış politikasını ele alan bu çalışma büyük ilgi gördü. Bu eserle birlikte uluslararası ilişkiler alanında adını duyuran tarihçi, asıl büyük yankıyı Osmanlı üzerine yaptığı araştırmalarla uyandırdı. Özellikle İkinci Abdülhamid dönemini inceleyen çalışmaları, uluslararası akademik camiada geniş bir kabul gördü. Bu dönem üzerine yoğunlaşması onu Osmanlı bürokrasisinin ve iktidar mekanizmalarının gizemlerini çözmeye yöneltti. Arşiv belgelerine dayanan bu çalışmaları tarih yazımında yeni bir yaklaşımın önünü açtı.
Tarihçinin geniş kitlelere ulaşan en önemli kitaplarından biri, Yapı Kredi Kültür Sanat Yayınları tarafından 2002 yılında basılan İktidarın Sembolleri ve İdeoloji II. Abdülhamid Dönemi 1876-1909 adlı eseridir. Bu çalışmanın İngilizce versiyonu olan The Well-Protected Domains, Ideology and the Legitimation of Power in the Ottoman Empire 1876-1909, kürsel alanda başarı kazandı. Eser, 2001 yılında prestijli Turkish Studies Association Fuad Köprülü ödülüne layık görülerek Deringil'in yetkinliğini tescilledi. Yazar, kazandığı bu büyük başarının ardından akademik çalışmalarına ara vermeden devam etti. Simgeden Millete adlı kitap 2007 yılında çıktı. Bu eser İletişim Yayınları tarafından basıldı. Kitapta, imparatorluktan ulus devlete geçiş sürecinde öne çıkan simgeler ve toplumsal dönüşümler ele alındı. Böylece yazar, hem akademik dünyaya hem de genel okuyucuya hitap eden geniş bir külliyat oluşturdu.
Akademik Mirası ve Makaleleri
Tarih yazımında geleneksel kalıpların dışına çıkan Deringil, kitaplarının yanı sıra çok sayıda makale de kaleme almıştır. Yazarın makaleleri genel olarak Osmanlı ve Cumhuriyet döneminin farklı yönlerini aydınlatmaya devam etmektedir. Bu makaleler bugün de tarih öğrencileri için temel başvuru kaynakları arasında yer alır. Tarihçinin makaleleri özellikle şu başlıklar altında toplanabilir:
- Osmanlı son dönemi üzerine yaptığı araştırmalar ve makaleler,
- Cumhuriyet tarihi konusundaki teorik çalışmaları ve yazıları,
- Diplomasi tarihi ve dış politika alanındaki özgün analizleri.