Cumhuriyet döneminin ilk yıllarından 1950'li yıllara kadar uzanan süreçte Türk karikatür sanatına yön veren en önemli sanatsal figürlerden biri olan Ramiz Gökçe, 1900 yılında İstanbul sınırları içinde dünyaya gelmiştir. İlk öğrenimini Beşiktaş İttihat ve Terakki ilkokulunda tamamlayan sanatçı, ardından Kabataş Lisesi ve son olarak İstanbul Muallim Mektebi bünyesinde eğitim alarak kendini geliştirmiştir. Henüz öğrencilik dönemindeyken çizgilerin gücünü keşfederek 1916'da karikatür çizimine adım atmıştır. Genç yaşta başlayan bu tutku, onu Türk mizahının en önemli yapı taşlarından biri hâline getirecektir. Usta çizer, 5 Ocak 1953 tarihinde doğduğu yer olan İstanbul'da yaşamını yitirmiş, geride zengin bir kültür mirası bırakmıştır.
Sanatla Kesişen Gençlik Yılları ve İlk Adımlar
İstanbul'da Kabataş Lisesi ve İstanbul Muallim Mektebi'nde eğitim gördü. Ardından yeteneğini profesyonel alana taşıdı. Ramiz Gökçe'nin kamuoyuna ulaşan ilk karikatürü, 1918 yılında yayımlanan Şeytan dergisinde okuyucularla buluşmuştur. Mezuniyetinin ardından, 1919 yılında Şişli Terakki Lisesi bünyesinde resim öğretmenliği yapmaya başlamıştır. Öğretmenlik mesleğini uzun yıllar boyunca büyük bir özveri ve başarıyla sürdüren Gökçe, çok sayıda genç yeteneğin çizgi dünyasıyla tanışmasına ve Türk karikatürünün zenginleşmesine katkı sağlamıştır.
Üretken çizer, sanatsal kariyeri boyunca farklı teknikleri ve değişik stilleri başarıyla uygulayabilme becerisine sahipti. Bu esnekliği, dönemin popüler gazete ve dergilerinin kapılarını ona sonuna kadar açmıştır. Ramiz Gökçe'nin çizimlerine yer vererek adını geniş kitlelere duyuran yayınlar oldukça zengindir:
- Mizahın unutulmaz adresleri olan Akbaba, Aydede, Âyine ve Zümrüdüanka dergileri,
- Dönemin kültür hayatına yön veren Diken, Büyük Mecmua, Yeni Eğlence, Tasvir-i Efkâr, Terbiye ve Tedris, Birinci Kitap ve İkinci Kitap,
- Okur kitlesi geniş olan Kelebek, Yeni Dünya, Karikatür, Yedigün ve Karagöz mecmuaları,
- Günlük basının önde gelen yayın organlarından Cumhuriyet gazetesi, Tasvir ve Yeni Sabah.
Mizah Yayıncılığı ve Unutulmaz Karakterler
Karikatürün gelişmesi ve yaygınlaşması için yoğun çaba harcayan sanatçı, yayıncılık alanında da aktif rol oynamıştır. 1949 yılında ilk dergisi olan Mizah adlı yayını çıkararak sektöre yeni bir soluk kazandırdı. Mizah dergisi bu çabanın ilk ürünüydü. Başarılı çalışmalarını sürdüren Gökçe, sonraki yıllarda ise Peri ve Salon isimli iki dergi daha kuşarak yayıncılık faaliyetlerini genişletti.
Toplumsal gözlem yeteneğini çizgileriyle birleştiren sanatçı, halkın günlük yaşamını mizahi bir dille yansıtan tipler tasarlamıştır. Okurlar tarafından büyük bir ilgiyle takip edilen ve uzun yıllar boyunca güncelliğini koruyan bu ikonik tiplemeler şunlardır:
- Günlük yaşamın tatlı atışmalarını simgeleyen Tombul Teyze ve Sıska Dayı,
- Dönemin saf ve öğrenmeye aç karakterini temsil eden Çömez,
- Sosyo-ekonomik değişimleri mizahi bir dille eleştiren Yeni Zengin.
Toplumu Aydınlatan Sergi ve Konferanslar
Ramiz Gökçe'nin sanata olan katkıları sadece gazete sayfalarıyla ya da dergi çalışmalarıyla sınırlı kalmamıştır. Sanatı halka ulaştırmak adına birçok önemli etkinliğe imza atmıştır. Karikatürün felsefesini ve teknik gelişişimi anlatmak üzere çeşitli konferanslar düzenlemiştir. Bireysel olarak açtığı kişisel sergilerin yanı sıra, sanatçıları bir araya getiren toplu karikatür sergilerinin düzenlenmesine de öncülük etmiştir. Bu etkinlikler mizahın geniş kitlelerce anlaşılmasına katkı sağlamıştır.
Kendisinden sonra gelen nesillere her dönemde rehberlik eden Ramiz Gökçe, özendirici ve eğitiçi rolüyle modern Türk karikatürünün şekillenmesinde belirleyici olmuş ve genç çizerlerin yolunu aydınlatmıştır. Sahip olduğu değişik stilleri kullanma yeteneği sayesinde geride bıraktığı eserler, bugün de Türk sanat tarihindeki özel yerini korumaya devam etmektedir.