Diyarbakır'da 1971 yılında dünyaya gelen Osman Baydemir, uzun yıllar üstlendiği Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanlığı göreviyle tanınan Kürt kökenli Türk siyasetçi ve avukattır. Üniversite eğitimini tamamladıktan sonra hukukçu kimliğiyle sivil toplumda aktif roller üstlenmiştir. Baydemir, hem yerel yönetimlerde hem de parlamentoda görev yaparak adından söz ettirmiştir. Aktif siyasi yaşamının yanı sıra ulusal ve uluslararası pek çok sivil toplum kuruluşunda da kurucu üye olarak sorumluluk almıştır.
Hukuk Kariyeri ve İnsan Hakları Çalışmaları
Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun olan Osman Baydemir, diplomasını aldıktan sonra bir yıl boyunca serbest avukatlık yaptı. 1995 yılında İnsan Hakları Derneği (İHD) Diyarbakır Şubesi Yönetim Kurulu üyeliğine seçilerek sivil toplum çalışmalarına resmi olarak başlayan Baydemir, 2002 yılına kadar bu çatı altında şube başkanlığı ve genel başkan yardımcılıği gibi önemli sorumluluklar üstlenmiştir. Bu süreçte Diyarbakır Barosu ve Toplumsal Hukuk Araştırma Vakfı üyeliklerinde bulundu.
Baydemir'in üye olduğu ve kuruluşuna katkı sağladığı organizasyonlardan bazıları şunlardır:
- Göç ve İnsani Yardımlaşma Vakfı
- Türkiye İnsan Hakları Vakfı
- Diyarbakır Barosu
- Toplumsal Hukuk Araştırma Vakfı
Belediye Başkanlığı ve Yerel Yönetim Dönemi
Siyasi arenaya ilk olarak 3 Kasım 2002 genel seçimlerinde DEHAP'tan milletvekili adayı olarak adım attı. Ancak partisi ülke barajını geçemediği için meclise giremedi. Bu gelişmenin ardından Amerika Birleşik Devletleri'ne giderek Mayıs-Aralık 2003 tarihleri arasında İngilizce eğitimi aldı. Yedi dil bilen Baydemir, Türkiye'ye döndükten sonra yerel yönetimlere odaklandı. 2004 yılındaki yerel seçimlerde Diyarbakır Büyükşehir Belediye Başkanı seçilerek on yıl sürecek görevine başladı. 2009 seçimlerinde Demokratik Toplum Partisi (DTP) adayı olarak bu başarıyı tekrarladı ve ikinci kez başkanlık koltuğuna oturdu. Gerek yerel düzeyde Güneydoğu Anadolu Belediyeler Birliği (GABB) bünyesinde yürüttüğü kurucu başkanlık faaliyeti gerekse küresel ölçekte UCLG eşbaşkanlığı görevi, onun belediyecilik vizyonunu uluslararası alana taşımıştır.
Siyasi Gelişmeler ve Milletvekilliği Yılları
Kapatılan DTP'nin ardından Barış ve Demokrasi Partisi'ne (BDP) geçen siyasetçi hakkında açılan yüzlerce soruşturma neticesinde, 13 Ocak 2010'da Türk mahkemeleri tarafından kendisine geçici olarak yurt dışına çıkma yasağı getirilmiştir. Bu kısıtlama, Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nin kararıyla 4 Nisan 2013 tarihinde kaldırıldı. Belediye başkanlığının ardından, 25 Aralık 2013'te BDP tarafından Şanlıurfa Büyükşehir Belediye Başkan adayı ilan edildi. 2014 yerel seçimlerinde Şanlıurfa'dan aday olsa da bu seçimi kazanamadı. BDP'nin kendisini feshetmesinin ardından Halkların Demokratik Partisi'ne (HDP) geçiş yaptı. HDP bünyesinde Şanlıurfa'dan 1. sıra adayı gösterilerek Haziran 2015 ve Kasım 2015 seçimlerinde parlamentoya girdi ve milletvekili oldu.
Özel Yaşamı ve Sağlık Durumu
Siyasi mücadelesinin yanı sıra özel hayatıyla da dikkat çeken Baydemir, 2005 yılında dünyaevine girdi. Kendisi gibi insan hakları savunucusu olan İHD Genel Başkan Yardımcısı Reyhan Yalçındağ ile evlenen siyasetçinin bu evlilikten iki çocuğu oldu. Yoğun çalışma temposu içinde 1 Haziran 2010'da kalp spazmı geçirerek üç gün boyunca hastanede gözetim altında tutuldu. Bu sağlık sorunu nedeniyle o dönem geleneksel olarak düzenlenen Diyarbakır Kültür Sanat Festivali'nin açılış programına katılamadı.