Cumhuriyet tarihinin en uzun soluklu idarecilerinden resim öğretmeni ve sanatçı Mehmet Özel, 1932 yılında Konya'da doğmuş, 30 Ocak 2017'de Ankara'da vefat etmiştir.
Özel, yarım asra yaklaşan memuriyet yaşamında ulusal çaptaki devasa organizasyonları başarıyla yöneterek kültür bürokrasisinde derin izler bıraktı. O, devletin sanat hafızasıydı.
Anıtkabir'den Köy Enstitülerine Uzanan İlk Adımlar
Cumhuriyet'in erken dönem eğitim kurumlarından olan İvriz Köy Enstitüsü çatısı altında eğitimini tamamlayan Mehmet Özel, mezuniyetinin ardından meslek hayatına köy öğretmeni olarak adım attı. Eğitim onun için kutsal bir görevdi. Genç yaşta eğitim ordusuna katılan Özel, sanata olan ilgisini akademik bir zemine taşımak amacıyla Gazi Eğitim Enstitüsü Resim-İş Bölümü bünyesinde yüksek öğrenim gördü. Buradan başarıyla mezun olduktan sonra, Anadolu'nun farklı kentlerinde resim ve sanat tarihi öğretmeni olarak görev aldı ve genç dimağlara sanat sevgisi aşıladı.
Takvimler 1951 yılını gösterdiğinde, henüz genç bir öğretmen adayı iken, Türk milletinin ortak değeri olan Anıtkabir inşaatında görevlendirildi. Bu tarihi yapının süsleme motiflerinin yapıştırılması işinde bilfiil çalışarak anıtkabrin inşasına emek veren isimlerden biri oldu.
Bürokrasi Merdivenleri ve Kültür Yönetimi
Eğitimcilik kariyerinin ardından yönünü kamu yönetimine çevirdi. 1960 senesinde TODAİE eğitim programını tamamlayarak yüksek idareci unvanını elde etti. Bu eğitimin ardından Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde farklı kademelerde idari görevler üstlenen deneyimli isim, devlet bürokrasisinde hızla yükseldi. Kültür ve sanat alanındaki birikimi sayesinde 1971 yılında kısa bir dönem için Başbakanlık sanat danışmanlığı görevine getirildi. Aynı yılın son aylarında ise hayatının en uzun soluklu ve en etkili devlet görevine adım atarak Güzel Sanatlar Genel Müdürü olarak atandı. 7 Mayıs 2001 tarihindeki emekliliğine kadar bu makamı tam 30 yıl boyunca kesintisiz bir şekilde korumayı başarıdı. Bu, kırılması güç bir rekordu.
Bu görevi esnasında sergilediği yönetim becerisi sayesinde, Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi tarihindeki pek çok değişime bizzat tanıklık etti. Genel müdürlük koltuğunda oturduğu uzun yıllar boyunca tam 6 cumhurbaşkanı ve 29 kültür bakanı ile uyum içinde çalışarak kültür politikalarının şekillenmesinde kilit bir rol üstlendi. Eğine az rastlanır bu istikrar süresince ulusal düzeyde büyük yankı uyandıran dev organizasyonları da bizzat kendisi sevk ve idare etti. Tüm süreçleri titizlikle yönetti.
Bu kapsamda yürüttüğü başlıca organizasyonlar şunlardır:
- Malazgirt Zaferi'nin 900. yıl dönümü
- Cumhuriyet'in 50. kuruluş yıl dönümü
- Atatürk'ün doğumunun 100. yıl dönümü kutlama programları
Danışmanlık Yılları ve Vefatı
Kariyerindeki başarıları sadece Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü ile sınırlı kalmayan Mehmet Özel, devlet televizyonunun yönetiminde de söz sahibi oldu. 1988 yılında TRT Yönetim Kurulu Üyesi olarak görevlendirilen bürokrat, yayıncılık alanında da deneyimlerini aktardı. 2001 yılında yaş haddinden emekliliğine ayrılmasının hemen ardından devlet kadroları onun tecrübelerinden faydalanmaya devam etti. Emeklilik günlerinde yeniden Başbakanlık sanat danışmanlığı görevine davet edilen Özel, aynı zamanda Genelkurmay Başkanlığı sanat danışmanı olarak da ordu bünyesindeki kültür faaliyetlerine yön verdi.
Son yıllarında Alzheimer hastalığı ile mücadele etti. Deneyimli idareci, 30 Ocak 2017 tarihinde Ankara'da yaşama gözlerini yumdu. Geride Türk kültür hayatına ve kamu yönetimine adanmış, nitelikli eserlerle dolu devasa bir miras bıraktı.