Türk siyaset tarihinin ve Millî Mücadele döneminin önemli şahsiyetlerinden biri olan Mehmet Mesut Çankaya, 1887 yılında Erzurum'da dünyaya gelmiş ve ülkesinin bağımsızlık mücadelesinde aktif roller üstlenmiştir. Hukukçu kimliğiyle de ön plana çıkan bir isimdir. Tarihi kongrelerde yer alarak hem yerelde hem de mecliste halkını temsil etmiştir. 7 Mayıs 1950 tarihinde hayata gözlerini yuman siyasetçi, ömrünü vatanına ve milletine hizmet etmeye adamıştır.
Hukuk Eğitimi ve Meslek Hayatı
Doğu Anadolu'nun kadim merkezlerinden Erzurum'da doğan ve ilk eğitim yıllarının ardından yükseköğrenim için yola çıkan Mehmet Mesut Çankaya, payitahtta hukuk eğitimi almıştır. Dönemin saygın eğitim kurumu olan İstanbul Hukuk Mektebi'nden mezun olduktan sonra, mesleki kariyerine serbest avukatlık yaparak yön vermiştir. Serbest avukat olarak çalıştığı bu ilk yıllar, toplumsal sorunları ve yerel ihtiyaçları yakından gözlemlemesine olanak tanımıştır. Savunma hakkının kutsallığına inanarak adaletin tecellisi için uzun yıllar emek veren Çankaya, kazandığı hukuki birikim sayesinde toplum nezdinde saygınlık kazanmış ve bu birikimini daha sonraki yıllarda üstleneceği idari ile siyasi görevlerde de en iyi şekilde değerlendirmiştir. Bu mesleki birikim onun toplumda saygı görmesini kolaylaştırmıştır.
Millî Mücadele ve Erzurum Kongresi'ndeki Rolü
Bağımsızlık ateşinin yakıldığı kritik yıllarda sorumluluk almaktan çekinmeyerek bölgesel direniş örgütlenmelerine katılmıştır. Bu kapsamda, bölgenin savunulmasında hayati öneme sahip olan Erzurum Vilayeti Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti idare heyeti üyeliğine seçilmiştir. Doğu illerinin haklarını müdafaa etmek adına yürütülen bu faaliyetlerin ardından, Kurtuluş Savaşı'nın mihenk taşlarından olan tarihi Erzurum Kongresi'nde de aza olarak görev yapmıştır. Kongrede alınan kararların şekillenmesinde aktif rol oynayan Çankaya, milli sınırların belirlenmesi sürecine doğrudan katkı sunmuştur. Bölgesel kurtuluş hareketinin öncüsü olan bu tarihi toplantıda alınan kararlar, vatanın bölünmez bütünlüğünün tescil edilmesini sağlamıştır. Bunun hemen ardından Erzurum vilayeti idare heyeti azalığı görevini üstlenerek idari tecrübesini artırmaya devam etmiştir. Doğu sınırlarının korunması için yürütülen çalışmalarda yerel idari organizasyonun güçlenmesi için yoğun çaba harcamıştır.
Belediye Başkanlığı ve Milletvekilliği Yılları
Bölgesinde yürüttüğü başarılı çalışmalarla ve milli davaya olan bağlılığıyla tanınan devlet adamı, yerel yönetim kademelerinde de mühim bir sorumluluk üstlenmiştir. Erzurum Belediye Reisliği makamına getirilerek kentin yerel hizmetlerini koordine etmiş ve şehrin gelişimine öncülük etmiştir. Belediye reisliği görevi süresince hemşehrilerinin sorunlarına kalıcı çözümler üreten Çankaya'nın idari tecrübesi bu süreçte iyice pekişmiştir. Belediye idaresindeki başarısı, onun halkla iç içe bir yönetim anlayışı sergilemesini sağlamıştır. Yerel yönetimdeki bu başarılarının ardından ulusal siyasete yönelmiştir. Türkiye Büyük Millet Meclisi çatısı altında halkın sesi olmak amacıyla çalışmalara başlayan siyasetçi, yasama organında iki farklı dönemde görev yapmıştır. Meclise ilk adımı ara seçimler vesilesiyle atan deneyimli hukukçu, VII. Dönem Antalya Milletvekili sıfatıyla parlamento sıralarında yer almıştır. Bu ilk parlamento tecrübesiyle yasama süreçlerinde etkin roller üstlenmiştir. Sonraki seçimlerde doğduğu şehirden aday olmuştur. Büyük destek görerek memleketinin milletvekili olmuştur. Erzurum'u temsilen VIII. Dönem Milletvekili olarak mecliste görev yapmıştır. Hayatı boyunca üstlendiği her vazifeyi layıkıyla yerine getiren, evli ve iki çocuk babası olan bu seçkin şahsiyet, geride onurlu bir isim bırakmıştır.
Üstlendiği Önemli Görevler
- Erzurum Vilayeti Şarkiye Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti İdare Heyeti Üyeliği
- Milli Mücadele'nin dönüm noktası olan Erzurum Kongresi Azalığı
- Yerel hizmetlerin yönetiminden sorumlu Erzurum Belediye Reisliği
- Türkiye Büyük Millet Meclisi VII. Dönem Antalya Milletvekilliği
- Türkiye Büyük Millet Meclisi VIII. Dönem Erzurum Milletvekilliği