Mehmet Ali Laga, 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı Devleti'nde yetişmiş en önemli rüssamlardandır. Sanatıçı, özellikle Edirne, Bursa ve İstanbul'u konu edindiği manzara resimleriyle tanınır. Kendisi renkçi üslubun Türk resim sanatındaki en seçkin temsilcileri arasında yer alır. Trablusgarp'ta 1878 yılında dünyaya gelen ressam, köklü ve soylu Zafirizade ailesinin Ali Bey ve Zehra Hanım'dan olan evladıdır. Babası Ali Bey, annesi ise Zehra Hanım'dır. Sanatıçı, zorlu savaş yıllarında bile resim tutkusunu ve vatan sevgisini her şeyin üstünde tutmuştur.
Askeri Eğitim ve İlk Sanatsal Adımlar
Eğitim hayatına Kuleli Askeri Lisesi'nde başlayan Mehmet Ali Laga, burada sanatla tanıştı. Okulun resim öğretmeni Hasan Rıza, genç Laga'nın yeteneğini fark ederek onunla yakından ilgilendi. Kuleli'yi bitirdikten sonra Harbiye Mektebi'ne girerek efsanevi Hoca Ali Rıza'nın öğrencisi oldu. 1898 yılında piyade teğmeni rütbesiyle mezun oldu ve Trablusgarp'a atandı. Yedi yıl sonra yüzbaşı rütbesiyle İstanbul'a dönerek Hassa Ordusu Genelkurmay resimhanesinde çalışmaya başladı.
Cemiyet Yılları ve Balkan Savaşı Esareti
1908 yılında İkinci Meşrutiyet'in ilanıyla Kuleli Askeri Lisesi'ne resim öğretmeni olarak tayin edildi. Aynı yıl kurulan Osmanlı Ressamlar Cemiyeti'nin kurucu üyeleri arasında aktif olarak rol üstlendi. Cemiyetin başkanlığını ise Harbiye yıllarından beri yakın dostu olan Sami Yetik yürütüyordu. Birçok sanatçı dostu devlet bursuyla veya kendi imkanlarıyla yurt dışına gitmeyi başardı. Laga ise bu imkana maalesef sahip olamadı.
Balkan Savaşı başlayınca Sami Yetik ile birlikte hemen Edirne cephesine intikal etti. Burada cephe koşullarına rağmen dostuyla omuz omuza vererek çok sayıda resim yaptı. Edirne'nin düşmesi sonucu iki ressam Bulgarlara esir düşerek Sofya'ya götürüldü. İki dost, Sofya'daki esaret günlerinin ağır koşullarında dahi çalışmalarını sürdürmüş ve oradaki Güzel Sanatlar Akademisi Müdürü kendilerini fark edene kadar fırçalarını bir an olsun elden bırakmamışlardır. Edirne'nin işgali sırasında Bulgarlar tarafından katledilen hocaları Hasan Rıza'nın yağmalanan atölyesine de sahip çıktılar. Hocalarının paha biçilmez eserlerinin bir kısmının kurtarılarak Viyana müzelerine ulaştırılmasına büyük katkı sağladılar. Laga, hocasının Fatih'in Edirne'den Toplarla İstanbul'a Hareketi tablosunu kasnağından çıkarıp vücuduna sararak esareti boyunca korudu. Bu kıymetli tablo günümüde Sabancı Müzesi Koleksiyonu bünyesinde sergilenmektedir.
Çanakkale Cephesi ve Şişli Atölyesi
Bir yıl süren esaretin ardından 1914-1918 yılları arasında Çanakkale Boğazı Müstahkem Mevkii'nde görevlendirildi. Ateş hattında dahi fırçasını elinden bırakmayarak yüze yakın eşsiz Çanakkale manzarası resmetti. Eserler bugün Çanakkale Deniz Müzesi'nde muhafaza edilmektedir. Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın talimatıyla 1917'de kurulan Şişli Resim Atölyesi'ne dahil olan sanatçı; asker modellerden, silahlardan ve çeşitli fotoğraflardan yararlanarak dönemin ruhunu yansıtan abidevi savaş resimlerine imza atmıştır. Atölyede İbrahim Çallı, Feyhaman Duran ve Hikmet Onat gibi usta isimlerle birlikte çalışarak asker portreleri ve savaş konulu kompozisyonlar üretti.
Son Yđlları ve Mirası
1919 yılından itibaren Bursa ve Halıcıoğlu Askeri Liselerinde resim öğretmenliği görevini başarıyla yürüttü. Sanayi-i Nefise Mektebi'nde idari müdürlük görevini yürüten ve Kuleli ile Halıcıoğlu gibi seçkin askeri liselerde genç dimağlara resim sevgisi aşılayan Laga, 1930 yılında yaş haddi sebebiyle emekliye ayrılmıştır. Emekliliğinde Beşiktaş'taki Zafir Konağı'na çekilerek sanat çalışmalarına ve üretimine hız kesmeden devam etti. Viyana ve Berlin'de sergilenen savaş konulu eserleri günümüde Dolmabahçe Resim ve Heykel Müzesi'nde yer alır. Sanatçı, 1924 ile 1936 yılları arasında Galatasaray Lisesi'nde de 12 yıl boyunca öğretmenlik yaptı. Doğa gözlemlerini tuvale aktaran Laga, Türk resim tarihinin en saygın şahsiyetlerinden biri olmuştur. Büyük usta, 1947 yılında İstanbul'da hayata gözlerini yumdu.
Sanatçının başlıca yapıtları arasında şunlar sayılabilir:
- Karlı Peyzaj
- İskelede Gemiler
- Bursa’dan Peyzaj
- Vaniköy Kırmızı Yalı
- Çeşme