1878 yılında Trablusgarp'ta dünyaya gelen öncü Türk ressamı Mehmet Ali Laga, askeri kimliğini sanatıyla harmanlayarak zorlu harp cephelerinde fırçasıyla tarihe not düşmüştür. Yaşamını 1947'de İstanbul'da tamamlayan sanatçı, Osmanlı'nın son dönemindeki toplumsal dönüşümleri ve savaşın yıkıcı yüzünü belgesel bir duyarlılıkla resmederek modern Türk sanatının temel taşlarından birini oluşturmuştur. Kuleli Askeri Lisesi ve Harbiye sıralarında aldığı disiplinli eğitim sayesinde yeteneğini geliştiren Laga, esaret günlerinde dahi resim yapmayı sürdürerek sanatın iyileştirici gücünü kanıtlamıştır.
Kuleli'den Harbiye'ye Ustalardan Alınan Sanat Eğitimi
Genç Mehmet Ali'nin resme karşı olan büyük ilgisi ilk, orta ve lise öğrenimini sürdürdüğü Kuleli Askeri Lisesi döneminde şekillenmeye başlamıştır. O yıllarda okul müfredatında resim dersi bulunmamasına rağmen, yeteneğini fark eden değerli hocası Hasan Rıza Bey onunla özel olarak ilgilenmiştir. Ünlü ressam Hüseyin Zekai Paşa'nın kardeği olan Hasan Rıza Bey'in verdiği bu yakın destek, Laga'nın sanat yolundaki ilk güçlü motivasyon kaynağı olmuştur. Liseden sonra adım attığı Harbiye'de ders programında resim derslerinin yer alması onun için büyük bir şans teşkil etmiştir.
Harbiye sıralarında, dönemin çok büyük ustalarından Hoca Ali Rıza'nın öğrencisi olma ayrıcalığına erişen Mehmet Ali Laga, burada onun yakın ilgisini görmüştür. Harbiye'den 1898 yılında mülazım rütbesiyle mezun oldu. İlk görev yeri Trablusgarp oldu. Kolağası rütbesini alana kadar orada kaldı. Aynı zamanda okul yıllarında tanıştığı ressam Sami Yetik ile dostluğu sonraki yıllarda da cemiyetlerde ve cephelerde kesintisiz sürüecektir.
Osmanlı Ressamlar Cemiyeti ve Balkan Savaşı Yılları
Laga, 1907 yılında İstanbul'da Hassa Genelkurmayında göreve başladı. Ülkede 1908 yılında Meşrutiyet'in ilan edilmesiyle oluşan özgür sanat atmosferi genç ressamları harekete geçirmiştir. Sanatı topluma tanıtmak amacıyla 1908 yılında kurulan Osmanlı Ressamlar Cemiyeti'nin kurucu üyeleri arasında Laga da yer almıştır. Arkadaşı Sami Yetik'in başkanlık ettiği bu cemiyetteki birçok ünlü meslektaşı yurt dışına gitme imkanı bulmuşken, kendisi gidememiştir.
Cemiyetteki diğer bazı arkadaşları şunlardır:
- Sami Yetik
- Nazmi Ziya Güran
- Namık İsmail
- İbrahim Çallı
- Hikmet Onat
- Mehmet Ruhi Arel
Balkan Savaşları patlak verdiğinde Mehmet Ali Laga, en yakın dostu Sami Yetik ile birlikte Edirne'ye atanmıştır. Burada Laga Divan-ı Harp bünyesinde görev yaparken, Yetik ise kendi bölüğünde bulunmuştur. Zor şartlar altında dahi şehir içinde her gün resim çalışan Laga ve erlerin krokilerini çizen Yetik, eski hocaları Hasan Rıza'nın Edirne'deki atölyesinde üretmeye devam etmişlerdir. Ancak şehrin Bulgarlar tarafından işgali sırasında hocaları Hasan Rıza'nın şehit edilmesiyle büyük bir acı yaşamış ve ardından Bulgarlara esir düşmüşlerdir.
Çanakkale Harbi Tasvirleri ve Sanatın Zirvesi
Esaret günlerinin ne zaman bittiği bilinmese de yurda döndükten sonra sanatçının yolu Çanakkale'ye düşmüştür. Birinci Dünya Savaşı sırasında Çanakkale'de bulunan Laga, burada yüze yakın özgün eser üretmiştir. Yapıtlar Çanakkale Boğaz Komutanlığı Deniz Müzesi'ndedir. Şişli Atölyesi sergisine de dokuz ayrı eseriyle katılan ressam, askeri ve sanatsal kimliğini en üst düzeyde sergilemiştir.
Daha sonraki dönemlerde Bursa Askeri Lisesi'nde resim öğretmenliği yapan Mehmet Ali Laga, ülkemizin köklü sanat kurumlarından olan Sanayi-i Nefise Mektebi bünyesinde idare müdürlüğü görevini üstlenerek hizmet vermiştir. Sanatçı 1924 yılında emekliye ayrılmıştır. Öncü asker ressam, 1947 yılında İstanbul'da hayatını kaybetmiştir.