Beşiktaş Jimnastik Kulübü'nün kurucuları arasında yer alan, Osmanlı Mebusan Meclisi'nde Trablusgarp milletvekilliği yapmış ve Milli Mücadele döneminde İstanbul'dan Anadolu'ya silah sevkiyatında etkin görev üstlenmiş Kafkasya kökenli asker ve siyasetçi Mahmut Naci Balkış, Türk tarihinin önemli şahsiyetlerinden biridir. Soyadı Kanunu öncesinde Mahmut Naci Bey olarak tanınan bu vatansever devlet adamı, İkinci Abdülhamit dönemindeki yönetim anlayışına karşı çıkışlarıyla ve vatanın bağımsızlığı için gösterdiği kahramanlıklarla anılmaktadır. Genç yaşında üstlendiği parlamenterlik görevinin yanı sıra cephe gerisinde üstlendiği gizli operasyonlarla da Kurtuluş Savaşı'nın seyrine etki etmiştir. 1948 yılında İstanbul'da hayatını kaybeden Balkış, hem spor tarihimizde hem de milli bağımsızlık mücadelemizde silinmez izler bırakmıştır.
Spor Tarihinde Bir Milat: Beşiktaş'ın Kuruluşu
Mahmut Naci Bey, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde gençliğin fiziksel gelişimine büyük önem veriyordu. Bu amaç doğrultusunda, Türk sporunun köşe taşlarından biri olan Osmanlı Beşiktaş Terbiye-i Bedeniye Mektebi'nin kuruluşunda aktif rol oynadı. Kulübün temellerini atan kurucu kadroda yer alması, onun askeri ve siyasi kimliğinin yanında sosyal alandaki öncü yönünü de gösterir. Bu tohumlar zamanla Beşiktaş'a dönüştü. Spor sevgisi ve teşkilatçı yapısı, sonraki nesillere aktaracağı en büyük miraslardan biri oldu.
Meclis Kürsüsünden Gizli Sevkiyat Hatlarına
Kafkas kökenli bir aileden gelen Mahmut Naci Bey, genç yaşına rağmen yüksek sorumluluk bilinciyle hareket ediyordu. Siyasi kariyerinde en önemli adımı, 17 Aralık 1908 tarihinde Osmanlı Mebusan Meclisi'ne Trablusgarp Milletvekili olarak girmesiyle attı. Meclis çatısı altında Libya'nın geleceği için mücadele veren genç mebus, İkinci Abdülhamit'in izlediği politikaları açıktan eleştirmekten çekinmiyordu. Bu duruşunu cesurca dile getirdi. Bölgede edindiği tecrübeleri ve şahit olduğu tarihi gelişmeleri, "Trablusgarp - Hedefteki Ülke Libya'nın Tarihi" adlı eseriyle kaleme alarak geleceğe aktardı.
Vatan topraklarının işgal altına girmesiyle birlikte Mahmut Naci Bey, rotasını tamamen bağımsızlık mücadelesine çevirdi. Mustafa Kemal Paşa'nın saflarına katıldı. Milli Mücadele'nin başarıya ulaşması için İstanbul'dan Anadolu'ya gerçekleştirilen gizli silah ve mühimmat sevkiyatında bilfiil çalıştı. Bu operasyonlar orduya güç kattı. İstiklal Savaşı'nda sergilediği bu fedakar ve aktif çabalar, kendisinin İstiklal Madalyası ile onurlandırılmasına vesile oldu.
Aile Yaşantısı ve Geride Bıraktığı Miras
Özel hayatında iki evlilik gerçekleştiren Mahmut Naci Balkış'ın aile yaşantısı da oldukça geniş bir soya dayanıyordu. İlk evliliğini Hafize Balkış Hanımefendi ile yapan Balkış'ın bu birliktelikten İbrahim Refi ve Enise adında iki çocuğu dünyaya geldi. İkinci evliliğini Munise Balkış ile yaptı. Bu evlilikten dört çocuk dünyaya geldi. Soyadı Kanunu sonrasında Balkış soyadını alan aile, Türk basın ve spor camiasında da iz bırakan bireyler yetiştirdi.
Balkış'ın vatansever kimliği ve spor tutkusu, Hafize Hanım'dan olan oğlu İbrahim Refi Balkış tarafından da yaşatıldı. Gazeteci ve çevirmen olan İbrahim Refi Balkış, 1950 ile 1975 yılları arasında babasının kurucusu olduğu Beşiktaş Jimnastik Kulübü'ne önemli hizmetlerde bulundu. Spor basının saygın isimlerinden biri olarak çalışan İbrahim Refi Balkış, TSYD bünyesinde 25 yıldan fazla emek verdi. Ayrıca A.I.P.S. gibi uluslararası kuruluşlarda da görev üstlenerek ailesinin adını dünya genelinde gururla temsil etti. İbrahim Refi Balkış'ın yazarlık ve gazetecilik yaptığı başlıca mecralar şunlardır:
- Tercüman
- Hayat Spor
- La Gazette Dello Sport
- Stadio