Kafkasya sınırlarında 1880 yılında hayata gözlerini açan ve vatan aşkıyla yoğrulan Çerkes asıllı kahraman subay Mahmut Nedim Hendek, Osmanlı İmparatorluğu'nun en zorlu dönemlerinde cepheden cepheye koşmuş, I. TBMM'ye milletvekili seçilmiş ve 21 Nisan 1920'de Hendek'te çıkan ayaklanmayı bastırırken şehit düşmüştür. Doğduğu topraklardan Anadolu'ya uzanan göç hikayesiyle başlayan ömrünü askeri üniforması altında memleketin kurtuluşuna adayan bu seçkin komutan, askeri dehası ve vatanperverliğiyle tarihe altın harflerle yazdırmıştır.
Askeri Eğitimi ve Cephedeki İlk Yılları
Ailesinin Osmanlı topraklarına göç etmesinin ardından askeri eğitime yönelen genç Mahmut Nedim, 1901 senesinde Harp Okulu eğitimini başarıyla tamamladı. Mezuniyetinin hemen sonrasında vatan hizmetine 5. Ordu bünyesinde adım attı. Askeri kariyerinde basamakları hızla tırmanırken, 1911 yılında Aşiret Süvari Alayı bünyesinde vazifesini sürdürüyordu. Mesleki derinliğini artırmak amacıyla aynı sene kurmaylık eğitimine başladı. Zorlu geçen dersler ve uygulamaların neticesinde 1914 yılında Harp Akademisi diplomasını alarak kurmay subay unvanına kavuştu.
Dünya Savaşı, Madalyalar ve Meclis Yolu
Akademi mezuniyetinin ardından patlak veren I. Dünya Savaşı, onun askeri yeteneklerini en çetin koşullarda sergileyeceği bir dönem oldu. Mücadelesini Doğu Cephesi topraklarında kahramanca sürdürdü. Cephedeki üstün gayretleri ve başarıları, devlet erkanı tarafından da takdir gördü. Bu dönemde gösterdiği askeri başarılar neticesinde şu önemli ödüllere layık görüldü:
- Harp Madalyası
- Kılıçlı Mecidi Nişanı
- İstiklal Madalyası (9 Ağustos 1927 tarihli Bakanlar Kurulu kararıyla)
Savaşın ardından, 1919 yılında milli mücadelenin en kritik virajlarından birinde 24. Tümen Komutanlığı makamına getirildi. Bölgedeki askeri otoritesinin yanı sıra, halkın güvenini kazanarak I. TBMM döneminde Menteşe Mebusu olarak meclise girmeye hak kazandı. Ancak cephedeki acil gelişmeler, onun Ankara'daki meclis sıralarında oturmasına imkan tanımayacaktı.
Hendek İsyanı ve Şehadeti
Anadolu toprakları işgale karşı diriliş gösterirken, iç karışıklıklar da baş gösteriyordu. Mahmut Nedim Bey, 21 Nisan 1920 tarihinde Hendek bölgesinde patlak veren halk ayaklanmasını durdurmak ve asayişi yeniden tesis etmek amacıyla görevlendirildi. Bu zorlu ve tehlikeli harekât esnasında, asilerle girilen çatışmalarda yaşamını yitirdi. Genç yaşta gelen bu şehadet, milli mücadele tarihinin en hüzünlü yapraklarından biri haline geldi.
Aziz Hatırası ve Mirası
Vefatının ardından gösterdiği fedakarlıklar unutulmadı ve Bakanlar Kurulu'nun 9 Ağustos 1927 tarihindeki resmi kararıyla kendisi İstiklal Madalyası ile taltif edildi. Soyadı Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle birlikte ailesi, komutanın şehit düştüğu ve hatırasını yaşatan 'Hendek' soyadını gururla benimsedi. İlk olarak Hendek'teki anıtmezarda bulunan naaşı, devletin gösterdiği bir kadirşinaslık örneği olarak 1988 yılında Devlet Mezarlığı alanına nakledildi. Onun vatan savunmasındaki eşsiz mücadelesi, Türk askeri tarihinin şerefli sayfalarında yaşamaya devam etmektedir.