Türk tiyatro ve sinemasının unutulmaz isimlerinden, mizahın usta kalemi ve oyuncusu Levent Kırca, Samsun Ladik'te 28 Eylül 1948 tarihinde dünyaya gelmiş ve ömrünü sahnelere adamış bir sanat dehasıdır. Toplumsal aksaklıkları hicveden skeçleri ve hayat verdiği efsanevi karakterleriyle Türkiye'nin sosyo-politik hafızasında derin izler bırakan Kırca, 12 Ekim 2015 tarihinde karaciğer kanseri mücadelesini kaybederek 67 yaşında aramızdan ayrılmıştır. Sanatçı, konservatuvardan başlayan tiyatro yolculuğunu televizyon ekranlarına taşımış, yönetmenlikten senaristliğe uzanan geniş yelpazede Türk halkının gönlünde taht kurmuştur.
Sahneden Ekranlara Uzanan Sanat Serüveni
Eğitim hayatını Ankara Devlet Konservatuarı Tiyatro Bölümü'nde tamamlayan Kırca, sahne tozunu ilk kez 1965 yılında yutmuştur. Değerli tiyatro adamı Cüneyt Gökçer'in öğrencisi olarak Ankara Devlet Tiyatrosu'nda profesyonel kariyerine adım atan sanatçı, öğrencilik yıllarında Buzlar Çözülmeden oyunuyla adından söz ettirmeyi başarmıştır. Hemen ardından Orhan Erçin Tiyatrosu bünyesinde tuluat ve ortaoyunu gibi geleneksel tiyatro türlerinde kendini geliştirmiştir. Zamanla Maltepe Komedi Tiyatrosu, Ankara Birlik Sahnesi ve Halk Oyuncuları gibi önemli topluluklarda sorumluluk almıştır.
Sanat hayatında önemli bir kırılma noktası ise Vasıf Öngören vesilesiyle epik tiyatro estetiği ile tanışması olmuştur. Öngören'in tiyatro anlayışı doğrultusunda Adam Adamdır, Asiye Nasıl Kurtulur? ve Aziz Nesin'in kaleme aldığı Yaşar Ne Yaşar Ne Yaşamaz gibi kült yapımlarda sahne almıştır. Tiyatrodaki bu başarısını televizyon dünyasına da aktaran yetenekli oyuncu, Sağlık Olsun, Ne Olur Ne Olmaz, Nasreddin Hoca Oyun Treni, Siz Olsaydınız Ne Yapardınız? ve Bu Oyun Nasıl Oynanmalı? gibi yapımların hem üretimine katkı sunmuş hem de başrollerinde oynamıştır.
Beyaz perdeyle buluşması ise 1978 yapımı Taşı Toprağı Altın Şehir filmiyle gerçekleşmiştir. Bir yıl sonra N'olacak Şimdi? isimli sinema filminde seyirci karşısına çıkmıştır. Sanatsal bağımsızlığını korumak adına 1979'da Arkadaş Kabare Tiyatrosu'nu, 1980'de ise kendi adını taşıyan Levent Kırca Tiyatrosu'nu faaliyete geçirmiştir. Sinema kulvarındaki üretkenliğini Mavi Muammer (1985), Ölürsün Gülmekten (2000), Son (2001) ve Şeytan Bunun Neresinde (2002) projeleriyle sürdürmüştür. Özellikle Son filminin senaryosuna imza atarken, bu yapıtın ve Şeytan Bunun Neresinde ile Reyting Kasabası (2006) filmlerinin yönetmen koltuğunda oturmuştur.
Olacak O Kadar ve Toplumsal Hafızasındaki İzler
Levent Kırca ismini Türkiye'nin her hanesine taşıyan ve yediden yetmişe herkesin sevgilisi haline getiren asıl dönüm noktası, 1988 yılında yayına başlayan Olacak O Kadar programı olmuştur. Ekranlarda uzun yıllar boyunca fırtınalar estiren bu kült güldürü klasiği, toplumsal aksaklıkları kendine has mizahi üslubuyla ele almıştır. Kırca'nın muazzam bir gözlem gücüyle canlandırdığı tiplemeler televizyon tarihine altın harflerle yazılmıştır. Bu unutulmaz karakterlerden bazıları şunlardır:
- Küçük Hüsamettin: Saf ve sevimli tavırlarıyla izleyicileri güldüren unutulmaz tipleme.
- Cevat Kelle: Her türlü yayında mikrofon ve kamera aksesuarlarıyla donatılmış sessiz gazeteci simgesi.
- Bestami: Kendine has konuşması ve mimikleriyle ekran başındakileri kahkahaya boğan karakter.
Bu yapım yalnızca bir komedi programı olmakla kalmamış, aynı zamanda bünyesinde barındırdığı okul niteliğindeki yapısıyla çok sayıda genç tiyatro yeteneğinin sektöre kazandırılmasına öncülük etmiştir. Öte yandan tiyatro aşkını sahneye taşımaya devam eden usta aktör, Hodri Meydan Topluluğu'nu kurarak Sefiller, Üç Baba Hasan, Kadıncıklar ve Güzel ve Çirkin gibi kapalı gişe oynayan eserleri izleyiciyle buluşturmuştur.
Kişisel Yaşamı, Siyasi Duruşu ve Vedası
Sanatçının özel hayatı da en az mesleki kariyeri kadar kamuoyunun ilgisini çekmiştir. İlk evliliğini 1975 yılında TRT'de yazar ve yönetmenlik yapan Nur Diner ile gerçekleştiren Kırca'nın bu birliktelikten Oğulcan ve Özdeş adında iki oğlu dünyaya gelmiştir. Bu evliliğin 1985'te sonlanmasının ardından aynı yılın haziran ayında meslektaşı Oya Başar ile hayatını birleştirmiştir. Sanat dünyasının bu örnek çiftinin evliliğinden Umut ve Ayşe adında iki çocukları olmuştur. 2000 yılında yollarını ayıran çift, 2001'de yeniden nikah masasına otursa da 2005 yılında tamamen boşanmıştır.
Kırca, 2002 yılının sonunda büyük umutlarla Levent Kırca TV adlı televizyon kanalını kurmuştur. Ne var ki bu girişim yalnızca üç ay sürmüş ve kanal yayından kaldırılmıştır. Usta isim, bu karara karşı RTÜK'ü protesto etmek amacıyla açlık grevi yaparak kamuoyunda ses getirmiştir. Toplumsal meselelere duyarlılığıyla bilinen sanatçı, Mart 2009 yerel seçimlerinde DSP çatısı altında Üsküdar Belediye Başkanlığına aday olmuş fakat yarışı dördüncü sırada tamamlayarak seçilememiştir. Siyasi ve fikirsel mücadelesini Aydınlık Gazetesi bünyesinde köşe yazarlığı yaparak sürdüren Kırca, aynı zamanda Vatan Partisi'nin Merkez Yürütme Kurulu üyeliğini üstlenmiştir.
Sanata katkılarından dolayı 1998 yılında Kültür Bakanlığı tarafından Devlet Sanatçısı unvanına layık görülen Kırca'nın bu unvanı, Nisan 2015 tarihinde geri alınmıştır. Bununla birlikte dünya genelinde prestijli bir yere sahip olan Saint Petersburg Bal Mumu Heykelleri Müzesi'nde heykeli sergilenen ender Türk değerlerinden biri olarak tarihe geçmiştir. 2015 yılının temmuz ayında amansız karaciğer kanseri teşhisi konulan değerli sanatçı, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde sürdürdüğü tedavi sürecinin ardından 12 Ekim 2015 tarihinde aramızdan ayrılmıştır.