Modern teknolojinin seyrini kökten değiştiren Nobel Fizik Ödülü sahibi elektrik mühendisi ve mucit Jack Kilby, 8 Kasım 1923'te ABD Missouri'deki Jefferson City kentinde doğdu. Henüz çocukluk yıllarında amatör telsiz merakıyla başlayan ve zamanla büyüyen heyecan verici serüveni, yarı iletken tek bir plaka üzerine kurduğu mucizevi devrelerle tüm dünyanın dijital çehresini değiştiren mikroçip teknolojisine dönüştü. Akrep burcunun kararlı yapısına sahip bu dahi mühendis, hesap makinelerinden uzay araçlarına uzanan geniş yelpazede hayatımızı şekillendiren pek çok aygıtın temelini attı.
Amatör Telsizcilikten Ordu Telsizlerine İlk Adımlar
Enerji şirketlerinde çalışan mühendis babası Hubert Kilby’nin izinden giden Jack Kilby, okul yıllarında en çok Amerikan tarihini seviyordu. Henüz 14 yaşındayken fırtınanın devirdiğu teller nedeniyle elektrik kesintisi yaşanınca, amatör radyocu bir aile dostunun evinde yapılan yayınlardan etkilenerek telsiz cihazlarına ilgi duymaya başladı. Cihazları güçlendirmek amacıyla içlerini açıp kurcalayan genç Jack için bu hobi bir tutkuya dönüştü. Lise sonrasında hayalini kurduğu Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) giriş sınavını küçük bir puan farkıyla kaçırarak kabul edilmedi.
Bu başarısızlığın ardından Illinois Üniversitesi Elektrik Mühendisliği bölümüne kaydolan Kilby, mezun olamadan İkinci Dünya Savaşı sebebiyle orduya katıldı. Hindistan ve Burma'da telsiz operatörlüğü yaparken saha telsizlerinin hantallığından rahatsız olarak Kalküta'dan aldığı malzemelerle daha hafif ve güvenli bir radyo vericisi tasarladı. Cephe dönüşü okulunu tamamlayan Kilby, Wisconsin Üniversitesi’nde yüksek lisansını tamamladı ve Milwaukee’deki Centralab firmasında işe başladı.
Dünyayı Değiştiren Buluş: Mikroçip Devrimi
Jack Kilby için asıl dönüm noktası, 1958 yılında Dallas'taki Texas Instruments firmasına geçmesi oldu. Buradaki ilk yılında, tüm bileşenleri tek bir yarı iletken plaka üzerinde birleştiren ilk entegre devreyi tasarladı. Tek çip içine bir transistör, bir kondansatör ve üç direnç sığdırarak flip flop ve osilatörlerle test ettiği bu ilk mikroçip prototipi, ataş büyüklüğündeydi. Günümüzde ise bu küçük hacme 100 milyondan fazla transistör sığdırılabiliyor.
Kilby, buluşu için 1959'un Şubat ayında patent başvurusu yaptı. Neredeyse eşzamanlı olarak Fairchild Semiconductor şirketinden Robert Noyce da benzer bir düzlemsel entegre devre geliştirip Temmuz'da başvurdu. İki dahi arasındaki uzun patent davasını Kilby kazandı. Noyce ise seri üretim avantajıyla ticari başarı yakaladı. Her iki isim de entegre devrenin ortak mucitleri kabul edildi. Noyce sonrasında Intel’i kurarken, Kilby kendi projelerine odaklandı.
Hesap Makinesinden Nobel Ödülü’ne Uzanan Miras
Mikroçipler bilgisayar dünyasında devrim yarattı. 1940'larda tonlarca ağırlıkta olan bilgisayarlar mikroçip sayesinde ufalırken, bu devrim niteliğindeki buluş birçok alanda hayati roller üstlendi:
- Kıtalararası balistik füzelerin yönlendirme sistemleri (1962),
- Apollo uzay programındaki uçuş bilgisayarları,
- İşitme cihazları ve el hesap makineleri,
- Kişisel bilgisayarlar ile dijital kol saatleri.
Kilby ayrıca Texas Instruments’da ceket cebine sığan ilk el hesap makinesini ve termal yazıcıyı icat etti. İşitme cihazlarından cep telefonlarına kadar günümüzün akıllı teknolojileri onun açtığı bu yolda yükseldi.
1970’te Texas Instruments’tan ayrılarak serbest mucit ve danışman olan Kilby, güneş enerjisi araştırmalarına yöneldi ve 60'tan fazla patent aldı. 1978-1984 yılları arasında profesörlük yaptıktan sonra emekli oldu. 1970'te Ulusal Bilim Madalyası alan, 1980'de Edison gibi isimlerle Mucitler Onur Listesi’ne giren Kilby, nihayet 2000 yılında Nobel Fizik Ödülü ile ödüllendirildi. Mütevazı yapısıyla tanınan mucit, ödül töreninde sadece teşekkür etmekle yetindi.
Özel hayatında Barbara Annegers Kilby ile evli olan ve iki kız babası olan ünlü mühendis, eşinin 1982’deki vefatının ardından 20 Haziran 2005’te Dallas’ta 82 yaşında vefat etti. Ailesi onun ilk mikroçip, taşınabilir hesap makinesi ve telefon dökümanlarını içeren zengin teknoloji arşivini Güney Metodist Üniversitesi DeGolyer Kütüphanesi’ne bağışladı. Jack Kilby’nin dâhice mirası, bugün kullandığımız tüm akıllı teknolojilerde yaşamaya devam ediyor.