İçeriğe Atla
Hamdullah Suphi Tanrıöver fotoğrafı
Anasayfa Varlık

Hamdullah Suphi Tanrıöver Kimdir?

Hamdullah Suphi Tanrıöver (1885, İstanbul – 1966), edebiyatçı, milletvekili ve eski bakan; İstiklal Marşı'nı TBMM kürsüsünde ilk okuyan isimdir.

Diğer adlar: Hamdullah Suphi, Tanrıöver

Bu Konuda Neler Var?

💡 Başlıklara tıklayarak sayfa içinde hızlı gezinebilirsiniz.

Hamdullah Suphi Tanrıöver Hakkında

Hamdullah Suphi Tanrıöver, 1885'te İstanbul'un Aksaray Horhor semtinde, Abdüllatif Suphi Paşa'nın konağında dünyaya geldi. Annesi Ülfet Hanım, babası ise dönemin Maarif Nazırlarından Abdüllatif Suphi Paşa'dır. Türk edebiyatının ve milliyetçilik hareketinin kilit isimlerinden biri olan Tanrıöver; yazar, öğretmen, hatip, milletvekili ve bakan kimliğiyle uzun soluklu bir kamu hayatı yaşadı. İstiklal Marşı'nı Millet Meclisi kürsüsünden ilk okuyan kişi olarak tarihe geçti.

Eğitim ve Öğretmenlik Yılları

İlköğrenimini Kısıklı, Altunizade ve Numune-i Terakki mekteplerinde tamamlayan Tanrıöver, ardından II. Abdülhamit'in iradesiyle parasız yatılı olarak Galatasaray Lisesi'ne (Mekteb-i Sultani) kabul edildi. 1904'te diploma almadan okuldan ayrıldı; yalnızca Türkçe Bölümü ehliyetnamesi edinebilmişti. Meslek olarak öğretmenliği seçti ve 1905'te Reji İdaresi'nin tercüme servisinde göreve başladı. Sonraki yıllarda Ayasofya Rüşdiyesi'nde hitabet ile Fransızca, Darülmuallimin'de edebiyat ve Darülfünun'da Türk-İslam sanatı dersleri verdi. Zamanla Edebiyat Fakültesi'nde profesörlüğe yükseldi.

İlk şiiri olan Namık Kemal, 1902'de Paris'te yayımlanan Şura-yı Ümmet gazetesinde okuyucuyla buluştu. 1909'da Fecr-i Ati topluluğuyla edebiyat dünyasına adım atan Tanrıöver, 1911'de bu çevreden ayrılarak Ziya Gökalp önderliğindeki Genç Kalemler dergisi etrafında şekillenen milli edebiyat akımına yöneldi. Türkçeye kazandırdığı günaydın ve tünaydın sözcükleri, dile bıraktığı somut izlerden ikisidir.

Türk Ocağı ve Milliyetçilik Çizgisi

1912'de Türk Ocağı'na 766 sıra numarasıyla üye olan Tanrıöver, bir yıl sonra kurumun başkanlığına getirildi. Yıllarca sürdürdüğü bu görev sırasında Türkçülük ve milliyetçilik düşüncesini güçlü bir hitabetle yaydı. İstanbul'daki işgal yıllarında düzenlenen açık hava mitinglerinde, Konya ve Antalya başta olmak üzere halkı bilinçlendirme amacıyla gittiği pek çok yerde sahne aldı. 1913'te Edirne'deki Bulgar zulmünü uluslararası kamuoyuna duyurmak için oluşturulan heyette de yer aldı. Konuşmalarından derlenen Dağ Yolu (1928–1931) ve yazılarını bir araya getiren Güne Bakan adlı kitaplar, bu dönemin en tanınan ürünleridir.

Siyasi Kariyer ve Bakanlık Görevi

1920'de 35 yaşında Antalya milletvekili seçilen Tanrıöver, aynı dönemde Matbuat ve İstihbarat Umum Müdürlüğü görevini de üstlendi. Mehmet Akif Ersoy'un kaleme aldığı İstiklal Marşı'nın Millet Meclisi'nde kabul edilmesinde büyük çaba harcadı ve marşı TBMM kürsüsünde ilk okuyan isim oldu.

Milli Eğitim Bakanlığı'nı iki ayrı dönemde yürüttü: 14 Aralık 1920 – 20 Kasım 1921 ve 3 Mart 1925 – 19 Aralık 1925. 1923 ve 1927'de İstanbul milletvekili seçildi. 1931'de Bükreş Büyükelçiliği'ne atandı; bu görevi 1944'teki emekliliğine dek sürdürdü. Yurda dönüşünün ardından 1944'te İçel, 1946'da İstanbul milletvekili oldu. 1950'de Demokrat Parti listesinden bağımsız olarak Manisa, 1954'te DP'den İstanbul milletvekili seçildi. 1957'de Hürriyet Partisi adayı olarak girdiği seçimde başarılı olamadı ve siyasi yaşama son nokta koydu.

Ayşe Saide Hanım ile evli olan Hamdullah Suphi Tanrıöver, 10 Haziran 1966'da İstanbul'da 81 yaşında hayatını kaybetti.

İlgili Kişiler

Meslek, coğrafya, dönem ve ilgi alanı benzerliğine göre önerilen profiller.

Benzerlik skorları meslek, coğrafya, dönem ve Wikidata bağlantılarına göre otomatik hesaplanır.