Cumhuriyetin ilk kuşak kadınlarından biri olan Şerife Feriha Sanerk, Türkiye'nin ilk Türk kadın emniyet müdürü olarak tanınmaktadır. 1923 yılında İzmir'de dünyaya gelen Feriha Sanerk, İzmir ve Ankara'da eğitim alarak büyümüştür. Kadınların varoluş mücadelesinin en önemli simgesi haline gelmiştir. Genç yaşından itibaren idari bilimlere ilgi duyan Sanerk, 1941 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesine kabul edilen ilk kız öğrenci unvanını kazanarak eğitim hayatında büyük bir öncülüğe imza atmıştır. Eğitimini tamamladıktan sonra kaymakam olma hedefiyle kursu başarıyla bitirmesine rağmen, sırf kadın olduğu gerekçesiyle ataması yapılmamıştır. Bunun üzerine rotasını emniyet teşkilatına çevirmiştir. O dönemde kadınların idari kadrolarda yer alması fikri toplum ve bürokrası tarafından henüz tam anlamıyla kabul görmüş bir durum değildi. Feriha Sanerk, bu zorlu koşullara rağmen yılmamış ve kararlılıkla yoluna devam etmiştir.
Mülkiye'den Emniyet Genel Müdürlüğü'ne Uzanan Yol
Fakülteden başarıyla mezun olan Feriha Sanerk, mülki idare amiri olma idealiyle kaymakamlık eğitimini tamamlamıştır. Ancak o dönemin koşullarında cinsiyeti sebebiyle kaymakam olarak görev yapma talebi resmi makamlarca reddedilmiştir. Karşılaştığı bu haksız duruma boyun eğmeyen genç kadın, devlet hizmetinde kararlılıkla ilerlemek amacıyla Emniyet Genel Müdürlüğü kadrolarına başvurmuştur. Teşkilatta komiser muavini olarak göreve başlamıştır. Ayrıca emniyet teşkilatının farklı kademelerinde çalışarak kadınların bu alanda da ne derece başarılı olabileceğini kanıtlamıştır. Meslek hayatı boyunca sergilediği disiplin, çalışkanlık ve yüksek sorumluluk bilinci sayesinde meslektaşlarının ve amirlerinin takdirini kazanmayı başarmıştır. Bürokrasinin katı kuralları altında ezilmeyi reddeden Sanerk, her adımında kadınların devlet kademelerindeki gþcünü ve yetkinliğini göstermiştir. Bu süreçte karşılaştığı her idari zorluğu aşmak için mesleki liyakatini en güçlü silahı olarak kullanmıştır.
Hukuk Mücadelesi ve Tarihi Atama
Takvimler 1953 yılını gösterdiğinde Feriha Sanerk, mesleki tecrübesi ve başarıları doğrultusunda emniyet müdürü rütbesine terfi etmeye hak kazanmıştır. Ne var ki, kariyerinin bu dönüm noktasında da yine cinsiyet engeliyle karşı karşıya kalmış ve emniyet müdürü unvanına yakışır ataması onaylanmamıştır. Haklı davasından vazgeçmeyen Sanerk, konuyu yargı mercilerine taşımaya karar vermiştir. Hukuki süreci büyük bir inançla takip eden cumhuriyet kadını, açtığı davayı kazanarak hakkı olan emniyet müdürlüğü makamına aynı yıl içinde resmen atanmıştır. Bu zafer, Türk polis teşkilatında kadınların en üst düzey yöneticilik rollerine gelebilmesinin önünü açmıştır. Böylece emniyet teşkilatındaki tüm önyargıları yıkmıştır. Kendisine yönelik haksız atama kararına karşı sergilediği bu tarihi ve dik duruş, Türk hukuk tarihinde kadın hakları mücadelesi açısından emsal teşkil eden çok önemli bir zafer olarak kayda geçmiştir. Adaletin yerini bulmasıyla birlikte atandığı yeni görevinde, emniyet müdürü asıl başarılı çalışmalarını sürdürmüştür.
Unutulmaz Mirası ve Son Yılları
Uzun yıllar boyunca emniyet teşkilatına şerefle hizmet eden Feriha Sanerk, 1974 yılında emekliye ayrılarak aktif meslek hayatını noktalamıştır. Aktif görevinden ayrıldıktan sonra da toplumsal saygınlığını koruyan efsanevi emniyet müdürü, ülkemizdeki kadın hakları hareketleri ile iş hayatındaki kadın temsili alanında her zaman güçlü bir ilham kaynağı olmuştur. Nitekim 27 Kasım 2008 tarihinde düzenlenen "Uluslararası İş'te Kadın Kongresi" kapsamında kendisine özel bir plaket takdim edilmiştir. Ayrıca, gelecek nesillere örnek teşkil eden hayat hikayesi, "Tarihe Adını Yazdıran Kadınlar" başlıklı belgesel çalışmasına da konu edilmiştir. Onun bu azimli hayat mücadelesi, Türkiye'de çalışan kadınların hak arama serüveninde her zaman bir kılavuz görevi görmüştür. Ömrünün son yıllarını Antalya'da sakin bir şekilde geçirmiştir. 19 Kasım 2010 tarihinde Antalya'da vefat etmiştir. Cenazesi Antalya Uncalı Şehir Mezarlığı'na defnedilen Feriha Sanerk, geride bıraktığı cesaret dolu hikayesiyle Türk kadınının mücadele ruhunu simgelemeyi sürdürmektedir.
Feriha Sanerk'in öncü rolü ve mücadelesi, şu önemli kilometre taşları ile şekillenmiştir:
- 1941 yılında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesine kabul edilen ilk kız öğrenci olması,
- 1953 yılında başlattığı hukuk mücadelesini kazanarak ilk kadın emniyet müdürü unvanını alması,
- 1974 yılında emniyet teşkilatındaki görevinden emekliye ayrılması.