Türk hafif müziğinin ve tiyatrosunun unutulmaz simalarından olan Esmeray, 25 Şubat 1949 tarihinde İstanbul Emirgan'da dünyaya gözlerini açtı. Ataları Fas asıllı olan bu değerli siyahi Türk sanatçı, çocuk yaşta adım attığı tiyatro sahnelerinin ardından seslendirdiği ölümsüz şarkılarla adını geniş kitlelere duyurmayı başardı. Özellikle askerlerin dilinden düşmeyen 'Gel Tezkere Gel' eseri ve katıldığı müzik yarışmalarındaki başarılarıyla döneminin en popüler isimlerinden biri haline geldi.
Tiyatro Sahnelerinden Beyaz Perdeye Uzanan Yolculuk
Eğitim hayatını Emirgan Ortaokulu'nda tamamlayan genç yetenek, sanat serüvenine 1960 senesinde İstanbul Şehir Tiyatrosu bünyesindeki çocuk oyunuyla ilk adımını attı. Burada kesintisiz beş yıl boyunca sahne tozunu yuttu. Ardından Haldun Dormen'in tiyatro ekibine katılarak 'Dün Gece Yolda Giderken Çok Komik Bir Şey Oldu' adlı popüler eserde önemli bir performans sergiledi. Yetenekli oyuncu, sonraki dönemlerde Avni Dilligil, Özlem Taşdelenler ve Sezer Sezin tiyatrolarında da sahne alarak oyunculuk becerilerini pekiştirdi. Tiyatro sahnesine vedası ise 1974 yılında Muammer Karaca ile birlikte rol aldıkları 'Mart Bakanı' adlı oyun vasıtasıyla gerçekleşti. Sahne çalışmalarının yanı sıra sinema dünyasına da adım atan sanatçı, 'Bozuk Düzen', 'Balıkçı Güzeli Zilli Nazife' ve efsanevi 'Sev Kardeşim' gibi yapımlarda unutulmaz roller üstlendi.
Müziğe Adım Atış ve Toplu İğne Başarısı
Tiyatro kariyerinin ardından yönünü müziğe çeviren Esmeray, 1970 senesinde müzik çalışmalarına başladı. İlk olarak Neriman Altındağ Tüfekçi yönetimindeki koroda yer alarak ses eğitimi konusunda ilk ciddi deneyimini elde etti. Aynı yıl Şemi Diriker ile hayatını birleştiren sanatçının bu evlilikten 1977 yılında Kaan adını verdikleri bir oğlu oldu. Müzikal yolculuğunda 1973 senesinde 'Kim Bunlar?' topluluğunun solisti olarak sahne almaya başladı. Grup ile çıkardıkları plağın ilk yüzünde '100 Kerre 1000 Kerre' şarkısını okumasına rağmen ismi plak kapağında yer almadı. Bu hayal kırıklığı onu yıldırmadı. 1974 yılında TRT ile Hafif Müzik Derneği'nin organize ettiği ve ülkemizde ilk ve son kez yapılan 'Toplu İğne Müzik Yarışması' hayatının dönüm noktası oldu. Yarışmada seslendirdiği 'Unutama Beni' şarkısıyla birincilik ödülünü kucaklayarak tüm Türkiye'nin tanıdığı profesyonel bir isim haline geldi. Bu büyük zaferin hemen ardından, yine 1974 yılında Küçük Bebek Belediyesi Gazinosu'nda profesyonel sahne hayatına başladı.
Efsaneleşen 'Gel Tezkere Gel' ve Eurovision Deneyimi
Kariyerindeki en büyük çıkışını 1976 yılında yayınladığı ve vatani görevini yapan Mehmetçik'in adeta marşı haline gelen 'Gel Tezkere Gel' şarkısıyla gerçekleştirdi. Sanat hayatı boyunca toplamda 11 adet 45'lik plak, 4 uzunçalar ve 5 kaset sığdırmayı başardı. 1978 yılına gelindiğinde ise Eurovision Türkiye elemelerinde Grup Sekstet bünyesinde sahne aldı. Ertan Anapa, Funda Anapa, Melike Demirağ, Kerem Yılmazer ve İskender Doğan'dan oluşan bu grup, bestesi Attila Özdemiroğlu'na, sözleri Şanar Yurdatapan'a ait 'İnsanız Biz' adlı parçayı seslendirdi. Lale Mansur'un koreografisini hazırladığı bu özel eser yarışmada Türkiye ikinciliğini elde etti ve Hop Plak tarafından basıldı. Müzikal yelpazesini genişleten sanatçı, 1981'de çıkardığı 'Sürpriz 81' albümünde Türk Sanat Müziği eserlerini kendine has tarzıyla yorumladı. 1986 yılına gelindiğinde ise sahneleri bıraktı. Bu tarihten itibaren televizyon ekranlarına yoğunlaşarak 'Alıştık Artık' programında Ayşegül Atik ve Ali Atik ile uzun yıllar rol aldı.
Sanata Geri Dönüş ve Vefat
Sahnelerden uzak kaldığı uzun yılların ardından, 1995 yılında Nedim Saban Tiyatrosu'nun sahnelediği 'Oscar' adlı oyun ile tiyatroya geri döndü. 2000 senesinde ise 'Hep Aynı Yaygara' ve 'Dilekçe' isimli oyunlarda rol üstlendi. Televizyon dünyasında da varlığını sürdüren oyuncu, 'Reyting Hamdi', 'Paşa Baba Konağı' ve 'Küçük Besleme' gibi dizilerde çoğunlukla 'Arap Bacı' karakterini canlandırarak izleyicilerin beğenisini topladı. Aynı dönemde müziğe olan tutkusunu da kaybetmedi. 2000 yılında yayınlanan 'Eski Dostlar' çalışmasının ardından, 2001'de 12 sanatçı dostuyla beraber aynı adı taşıyan kaset ve CD projesine imza attı. Ancak 2001 yılının Haziran ayında aldığı acı bir haberle sarsıldı. Kendisine akciğer kanseri teşhisi konulan değerli sanatçı, Çamlıca GATA Hastanesi Onkoloji Bölümünde yaklaşık üç ay boyunca tedavi gördü. Verdiği amansız mücadeleye rağmen, 25 Mart 2002 tarihinde henüz 53 yaşındayken Acıbadem'deki evinde hayata gözlerini yumdu.
Esmeray'ın geride bıraktığı bazı önemli eserler ve albümler şunlardır:
- 1974 - Unutma Beni - Ayrılık Olsa Bile (45'lik Plak)
- 1977 - Gel Tezkere Gel - Yollara Düştüm (45'lik Plak)
- 1978 - İnsanız Biz - Vur Şu Sazın Tellerine (Grup Sekstet ile ortak 45'lik Plak)
- 1981 - Sürpriz 81 (Kaset)
- 2001 - Eski Dostlar (Kaset ve CD)