Amerika Birleşik Devletleri'nde "İslam Ümmeti" (The Nation of Islam) adıyla bilinen Siyah hareketinin en etkili lideri Elijah Muhammed, 7 Ekim 1897'de Georgia'da doğdu. Eski bir köle ailesinin oğlu olan Poole, aynı zamanda Detroit'e göç eden ailesiyle birlikte iş arayışına girdi. Hayatın zorluklarıyla erken yaşta tanışan Poole, daha iyi bir yaşam ve iş imkanları bulabilmek amacıyla 1923 yılında babası ve kardeşlerini yanına alarak Detroit'e göç etti. Bu göç, onun ve Amerikan tarihindeki siyahilerin kaderini değiştirecek olan toplumsal hareketin ilk adımı oldu.
Detroit Göçü ve Siyah Hareketinin Doğuşu
Detroit'teki yeni yaşamında iş arayan Elijah Poole, 1930 senesinde "The Nation of Islam" hareketini hayata geçiren Wallace D. Fard ile tanıştı. Bu tanışmayla birlikte, Fard'ın öğretilerinden etkilenen Poole, 1931 yılında kurucunun yardımcısı oldu. Teşkilatı genişletmek için aynı yıl Chicago'ya giderek hareketin ikinci mabedini kurdu. Detroit'te 4 Mayıs 1933 tarihinde Fard'ın emniyet güçleri tarafından sürgün edilmesiyle liderliği üstlendi. 1934'te Wallace D. Fard'ın kaybolmasıyla hareketin tek önderi oldu.
Merkezi 1942'de tekrar Chicago'ya taşıyan Elijah Muhammed, polis teşkilatının ve yerel kiliselerin baskıları yüzünden bina kiralamakta büyük zorluklar yaşadı. İkinci Dünya Savaşı sırasında yandaşlarına askere yazılmama çağrısı yapınca Askerlik Yasası'nı ihlal etmekle suçlanıp hapse atıldı. 1946 yılına kadar hapiste kalan lider, savaş sonrası ağır ama sürekli bir çalışmayla İslam Ümmeti hareketini yeniden örgütledi.
Savaş Sonrası Yükseliş ve Malcolm X Dönemi
Savaşın ardından sabırla çalışan liderin en büyük dönüm noktası 1952'de yaşandı. Son derece karizmatik bir hatip olan Malcolm X'in katılımıyla hareket büyük bir ivme kazandı. Malcolm X'in ateşli söylemleri, beyazların baskıları altında ezilen binlerce siyahiyi harekete çekti. Elijah Muhammed'e bağlanan bu kitlelerin başlıca hedefleri şunlardı:
- ABD'de siyahiler için bağımsız bir eyalet kurma ümidi,
- Siyahların daha üstün bir ırk olduğu yönündeki inancı yaymak,
- Şehirlerde mabetler ve Chicago'da İslam Üniversitesi açmak,
- İş yerleri, fabrikalar ve tarım arazileriyle harekete iktisadi güç sağlamak.
Sağlığı bozulan Elijah Muhammed, 1959'da sıcak iklimli Phoenix'e taşındı. 1961 yılından itibaren "Muhammad Speaks" adlı haftalık gazeteyi çıkarmaya başladı. Bu gazete kđsa sürede ülkenin en çok satan siyahi gazetesi haline gelmeyi başarırken, fikirlerini geniş kitlelere taşıdı.
Yol Ayrımı ve İnanç Tartışmaları
Hareketin temel programı Siyah Amerikalıları ayrı bir ulus olarak görüyordu. Söylevlerinde beyaz ırkı "mavi gözlü şeytanlar" olarak nitelemesiyle tanınan lider, daha sonra bu tutumunu yumuşatarak siyahilerin kendi aralarındaki yardımlaşmaya önem verdi. Ancak geliştirdiği marjinal fikirler Malcolm X ile arasının açılmasına yol açtı. Malcolm X; onun kendini peygamber ilan etmesi, zinanın günah olmadığını savunması ve sekreterleriyle olan ilişkisi gibi gerekçelerle 8 Mart 1964'te hareketten ayrıldı.
Elijah Muhammed'in Fard'ı Tanrı kabul etmesi, ahireti inkar etmesi ve Hristiyanlığı eleştirmesine rağmen Kur'an'dan çok Kitab-ı Mukaddes'ten alıntı yapması ayrılığın ana nedenlerindendi. 1959'da umreye giderken Türkiye, Mısır, Suriye, Ürdün, Sudan, Habeşistan, Suudi Arabistan ve Pakistan'ı ziyaret etti. Bu gezilerde İslam ulemasının onu düzeltme çabaları sonuçsuz kaldı. Lider, 1972'de kurduğu "yeni İslam'ın" eski İslam'a galip geleceğini söyledi.
Malcolm X'in 21 Şubat 1965'te suikastla öldürülmesiyle suçlanan Elijah Muhammed bu iddiayı reddetti. Taraftarlarına Fatiha'nın İngilizce mealini okumayı ve aralık ayında oruç tutmayı öğreten lider, 25 Şubat 1975'te Chicago'da 78 yaşında öldü. Geride 22 çocuk bırakan lider, Amerikan tarihinin en çok konuşulan figürlerinden biri oldu.