İstanbul'un tarihi eğitim kurumlarından Kabataş Erkek Lisesi'nde okuyan beş hevesli genç, 1963 yılında efsanevi müzik grubu Beyaz Kelebekler'i kurdu. Genç yetenekler, sahnedeki bembeyaz kıyafetleri, yakalarındaki kelebek broşları ve sempatik danslarıyla Türk pop müziğinde fırtına gibi esmeyi amaçlıyordu. Kısa sürede şöhrete kavuşmak ve müzikten kazanç sağlamak isteyen bu ekip, enstrümanlarını ayakta çalarak ve kelebek formunda gitarlar tasarlayarak dönemine damga vuran sıra dışı bir görsel şov başlattı. Topluluk, ismini kuruluştan bir ay sonra aldı.
Lise Sıralarından Gazino Işıklarına
Grubun temelleri, Kabataş Erkek Lisesi Müzik Kolu ile Beşiktaş Halkevi'nde folklor çalışmaları yapan gençlerin birleşmesiyle atıldı. İlk kadroda Rıfat Eke, Altan Eke, Ender Akacan, Behzat Kutlubağ ve Bülent Ortaç gibi kurucu isimler yer alıyordu. Dokuz yaşındaki Ercüment Ateş darbuka çalarken, Behzat Kutlubağ ise nefesli bir çalgı olan kavalla eşlik ediyordu. Grup üyeleri, kendi adlarının baş harflerini birleştirerek 'barebeyka' adını verdikleri özel gitarlar yaptırdı. Yetenekli müzisyenler, henüz lise sıralarındayken sinema gösterimleri öncesinde küçük sahne çalışmaları düzenleyerek adlarını duyurmaya başladılar. Ender Akacan'ın renkli gözlükleri grubun simgesiydi. Karaköy'deki seyyar bir tezgahtan ucuza alınan bu onlarca gözlük, sahne yaşamı boyunca teker teker kullanıldı. Solist koltuğunda sırasıyla Ayşe Sütçü ve Azize Gencebay yer alırken, evlilikler nedeniyle ayrılan bu isimlerin ardından Ülkü Üst gruba dahil oldu. Popülerliği hızla artan topluluk, Kazablanka Gazinosu'nda başlayan profesyonel sahne yolculuğunu dönemin en ünlü eğlence merkezi olan Maksim Gazinosu'na taşıyarak 1968 yılında İran Şahı Muhammed Rıza Şah Pehlevi'nin sarayında özel konserler verdi.
Karanlık Bir Gece ve Büyük Kayıp
Grubun 1970 yılının 19 Ocak gününde Maksim Gazinosu'ndaki programından sonra Adapazarı'ndaki konserine giderken geçirdiği kaza müzik dünyasını sarstı. Sanatçıları taşıyan araç kontrolden çıkarak şarampole yuvarlandı. Otomobilin aniden alev almasıyla arka camdan Ülkü Üst ve Bülent Ortaç yaralı kurtarıldı. Ancak araçta meydana gelen patlamayla Altan Eke, Rıfat Eke ve Behzat Kutlubağ yanarak feci şekilde hayatını kaybetti. Hayatını kaybeden Altan yirmi altı, diğerleri yirmi dört yaşındaydı. Yaşanan bu büyük felaketin ardından dağılma noktasına gelen topluluğa, sanat camiasından devam etmeleri yönünde yoğun baskı yapıldı. Düzenlenen dev bir yardım konseri sayesinde elde edilen gelirle, kazada kül olan enstrümanlar yeniden satın alınabildi.
Uluslararası Başarılar ve Köln Kayıtları
Acılarını bağırlarına basarak sahnelere geri dönen grup, yetmeşli yıllarda Avrupa'da ses getiren turneler gerçekleştirdi. Solist Sevil Özyurt'un katılımıyla güçlenen kadro, 1975 yılında yurt dışında çok büyük bir başarıya imza attı. Ercüment Ateş'in imzasını taşıyan 'Sen Gidince Bak Neler Oldu' adlı unutulmaz şarkı, Hollanda müzik listelerinde beş numaraya kadar yükselerek yirmi binden fazla satış yaptı. Topluluk, 1976'daki Köln turnesinde eğlence amacıyla girdikleri yarım kalmış bir stüdyoda tamamen doğaçlama hücum kayıtlar gerçekleştirdi. Wah-fuzz gitar tonları, flüt melodileri ve hareketli vokallerle bezeli bu çalışma, 'Köln Session' adıyla Anadolu psych-funk tarzının başyapıtlarından biri oldu. Şarkılar basit bir mikserle tek çekimde kaydedilmişti.
Grubun Son Yılları ve Veda
Beyaz Kelebekler, 1979'da 'Yaşa Sen de' şarkısıyla Eurovision elemelerine katılsa da arzuladığı dereceyi elde edemedi. Grup, 1980 yılındaki İzmir Fuarı konserinin ardından ve 12 Eylül askeri darbesinin yarattığı ortam sebebiyle müzik kariyerini sonlandırdı. Dağılmanın ardından baterist Turgut Akyüz'ün 1983 yılında sahibi olduğu gazinoda vurularak öldürülmesi, kalan üyeleri derinden etkiledi. Bülent Ortaç ve Ender Akacan ticarete atılarak müziği bıraktı. Ercüment Ateş ise müzikal yolculuğuna caz teorileri üzerine çalışarak ve çeşitli projeler üreterek devam etti.
Grubun unutulmaz kadrosunda şu ünlü isimler yer almıştır:
- Rıfat Eke (Kurucu Üye ve Gitarist)
- Altan Eke (Kurucu Üye ve Bas Gitarist)
- Ender Akacan (Kurucu Üye ve Grubu İkonu)
- Behzat Kutlubağ (Kurucu Üye ve Flüt/Kaval)
- Bülent Ortaç (Kurucu Üye)
- Ercüment Ateş (Gitarist ve Besteci)
- Turgut Akyüz (Baterist)
- Sevil Özyurt (Efsanevi Solist)
- Semra İleten (Son As Solist)