İstanbul'da doğup Giresun'da büyüyen ve astrobiyoloji alanındaki çalışmalarıyla tanınan Türk akademisyen Betül Kaçar, modern bilimin sınırlarını paleobiyoloji alanındaki araştırmalarıyla genişleten öncü bir araştırmacıdır. Wisconsin-Madison Üniversitesi'nde görev yapan Kaçar, laboratuvar ortamında antik biyolojik yaşamı yeniden canlandırarak evrendeki hayatın izlerini sürmektedir. Bu çalışmalarını, güneş sistemi ve ötegezegenlerden elde edilen güncel verilerle karşılaştırarak dünya dışı yaşam olasılıklarını sorgulamaktadır. Başarılı araştırmacı, geçmişteki elementlerin yeryüzündeki canlılık üzerindeki etkilerini inceleyen prestijli bir NASA merkezinin yöneticiliğini üstlenmektedir.
Eğitim Hayatı ve Amerika'ya Geçiş
İstanbul'da dünyaya gelen araştırmacı, köken olarak Giresunlu bir ailenin ferdidir. Çocukluk yılları Giresun'un Bulancak ilçesinde geçti. Çavuşoğlu Koleji'nden mezun olduktan sonra, yükseköğrenim için Marmara Üniversitesi Kimya Bölümü'nü tercih etti. Lisans eğitimi devam ederken sergilediği üstün başarı ve performans, ona uluslararası kapıları araladı. 2003 yılında, henüz üniversite öğrencisiyken hazırladığı özel bir projeyle Amerikan Howard Hughes Tıp Enstitüsü'ne başvurdu. Bu başvurusu olumlu sonuçlanınca lisans öğrencileri yaz araştırma bursu kazanarak ABD'ye adım attı. Kazandığı burs, Kaçar'ın Amerika Birleşik Devletleri'ndeki parlak bilimsel kariyerinin başlangıç noktası oldu. 2004 yılında Marmara Üniversitesi'nden mezun olmasının ardından, vakit kaybetmeden Atlanta'da bulunan Emory Üniversitesi'nde doktora eğitimine başladı. Emory bünyesinde hem kimya bölümünde hem de tıp fakültesinde önemli araştırmalar yürüttü. Burada Parkinson ve Alzheimer gibi nörodejeneratif hastalıklara yol açan protein yapıları üzerine yoğunlaştı. Doktora çalışmaları sırasında evrim ve astrobiyoloji konularına ilgi duydu.
NASA Destekli Çalışmalar ve Akademik Yükseliş
Emory Üniversitesi'ndeki doktora eğitimini 2010 yılında başarıyla tamamladı. Ardından çalışmalarını Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) bünyesinde sürdürdü. NASA'daki araştırmaları sırasında gösterdiği üstün başarılar, kendisine prestijli ödüller getirdi. Bilim insanı, kariyeri boyunca birçok önemli ödüle değer görülmüştür:
- NASA Genç Araştırmacı Ödülü
- NASA Astrobiyoloji Enstitüsü Ödülü
- NASA Egzobiyoloji Araştırmacı Ödülü
Evrimin Kökenlerine Yolculuk ve Ödülleri
Akademik çalışmalarına 2021 yılından itibaren Wisconsin-Madison Üniversitesi Bakteriyoloji Bölümü bünyesinde devam eden Türk bilim insanı, laboratuvar ortamında canlandırdığı geçmişe dair biyolojik yaşamı güneş sistemi dışındaki verilerle karşılaştırmaktadır. Kurduğu laboratuvarda paleobiyoloji, protein biyokimyası ve genom mühendisliği gibi filogenetik yeniden yapılandırma yöntemlerini bir arada kullanmaktadır. Bu disiplinler arası yaklaşım sayesinde yaşamın başlangıcına ve evrimsel süreçlere dair karanlık noktaları aydınlatmayı hedeflemektedir. Bu benzersiz ve yenilikçi çalşma tarzı, 2021 yılında Uluslararası Yaşamın Kökeni Araştırmaları Derneği tarafından fark edilerek Stanley Miller Erken Kariyer Ödülü ile taçlandırıldı. Genç araştırmacılara verilen bu ödülün ardından başarıları hız kesmeden devam etti. Antik genler ve geçmişteki protein yapıları üzerine gerçekleştirdiği araştırmalar, Genom Yazarları Birliği ile Rosalind Franklin Derneği'nin ortaklaşa düzenlediği törende 2022 Rosalind Franklin Madalyası ikincilik ödülü almasını sağladı. Küresel ölçekte tanınırlığı artan Kaçar, Aralık 2022'de popüler bilim ve teknoloji yayını olan Lex Fridman Show programına konuk olarak davet edildi. Katıldığı bu yayında antik DNA, yaşamın kökenleri ve güneş sistemi dışındaki gezegenlerde bulunabilecek potansiyel canlı formlarının yapısı hakkında ufuk açıcı değerlendirmelerde bulundu. Günümüzde Wisconsin'deki laboratuvarında antik mikrobiyal yaşam formlarını canlandırarak dünya dışındaki evrenin sınırlarında hayatın kimyasal izlerini aramaya devam etmektedir.