İlahiyat profesörü Bayraktar Bayraklı, 1947 yılında Rize ilinin İkizdere ilçesinde dünyaya geldi. Marmara Üniversitesi bünyesinde uzun yıllar boyunca öğretim üyeliği yapmış olan tecrübeli akademisyen, özellikle tefsir ve din eğitimi alanlarında kaleme aldığı derinlikli akademik çalışmalarıyla geniş kitlelerce tanınmaktadır. Çocukluk döneminde kendi köyünde aldığı temel eğitim ve hafızlık dersleri, onun ilim yolculuğunun ilk önemli basamağı oldu. İstanbul'da farklı dönemlerde sosyoloji ve ilahiyat disiplinlerinde tamamlamış olduğu yükseköğrenim çalışmaları, onun gelecekteki çok yönlü akademik uzmanlığının ve sosyolojik bakış açısının sarsılmaz temelini oluşturmuştur. Bayraklı, kaleme aldığı onlarca özgün eserle İslam düşüncesine modern ve sosyolojik bir bakış açısı kazandırmayı başardı.
Eğitim Hayatı ve Akademik Kariyerinin Başlangıcı
Başarılı akademisyen, çocukluk yıllarını ve eğitim hayatının ilk dönemini Rize'nin Güneyce Nahiyesi sınırları içinde geçirdi. İlkokul öğrenimini ve hafızlık çalışmalarını doğduğu bu köyde tamamladı. Daha sonra eğitimini sürdürmek amacıyla İstanbul'a taşındı. İstanbul'da 1968 yılında İstanbul İmam-Hatip Okulu'ndan başarıyla mezun oldu. Eğitim yoluna kararlılıkla devam eden araştırmacı, 1969 senesinde ise İstanbul Eyüp Lisesi diplomasını aldı. Yükseköğrenim sürecine adım atan Bayraklı, 1972 yılında İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü'nü bitirdi. Akademik vizyonunu sosyolojik bir perspektifle zenginleştirmek isteyen yazar, yeni bir alana yöneldi. Bu amaçla 1977 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Bölümü'nden başarıyla mezuniyetini aldı.
Genç araştırmacı, lisans mezuniyetinin ardından 1972 ile 1977 yılları arasında lise öğretmenliği mesleğini yürüttü. Bu süreçte pedagojik deneyimini sahada pekiştirme fırsatı buldu. Ardından üniversite bünyesindeki akademik kadrolara geçiş yaptı. Akademik kariyer basamaklarını azimle tırmanan Bayraklı, 1983 yılında Yardımcı Doçentlik kadrosuna atandı. Bilimsel çalışmalarına hız kesmeden devam ederek 1986 yılında Doçentlik unvanını almaya hak kazandı. Nihayet 1993 senesinde Profesörlük payesine ulaşarak akademik dünyadaki saygın konumunu en üst noktaya taşıdı.
Uluslararası Alandaki Bilimsel Faaliyetleri
Akademisyen, 1984-1985 akademik yılında kendi uzmanlık sahasındaki bilimsel araştırmaları daha da derinleştirmek amacıyla İngiltere'de bulunmuş ve burada yürüttüğü çalışmalarla tecrübe kazanmıştır. Bu verimli sürecin hemen ardından 1985 yılında Amerika Birleşik Devletleri'ne seyahat etti. Buradaki üniversitelerde davetli konuşmacı olarak konferanslar verdi. Yurt dışındaki akademik ve eğitsel faaliyetlerini ilerleyen yıllarda da etkin bir şekilde devam ettirdi. Özellikle İngiltere, Almanya, Hollanda ve Belçika gibi çeşitli Avrupa ülkelerinde yaşamını sürdüren Türk işçilerinin din eğitimi ihtiyaçlarına odaklanarak onlara rehberlik etmeyi amaçlayan özel seminer programları düzenlemiştir. Bu gurbetçi vatandaşlara yönelik hazırladığı özel konferans serileriyle toplumsal fayda sağlamayı sürdürdü.
İslam Literatürüne Kazandırdığı Eserleri
Yazın hayatında son derece üretken bir portre çizen Prof. Dr. Bayraktar Bayraklı, arkasında devasa bir eser birikimi bırakmıştır. Yazarın kaleme aldığı İslam'da Eğitim isimli eseri, Türkiye Milli Kültür Vakfı tarafından ödüle layık bulunmuştur. Ayrıca din eğitimi alanındaki akademik makalelerini İngilizce dilinde yayımlayarak uluslararası bilim dünyasına katkı sunmuştur. Kendisinin kaleme aldığı Kadın, Sevgi ve Temel Haklar kitabı, evrensel düzeyde ilgi görmüştür. Bu kıymetli yapıt, Woman, Love and Basic Rights According to The Qur'an ismiyle İngilizceye çevrilerek basılmıştır. Bayraklı, çıkardığı Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi vasıtasıyla da akademik yayıncılık alanındaki öncü rolünü sürdürmektedir. Arapça ve İngilizce dillerini üst düzeyde bilen tecrübeli profesör, bilimsel araştırmalarını günümüzde de kesintisiz olarak yürütmektedir.
Akademisyenin geniş hacimli Kur'an tefsiri çalışmaları da din eğitimi literatürünün en değerli kaynakları arasında gösterilmektedir. Özellikle 21 ciltlik devasa çalışması olan Yeni Bir Anlayışın Işığında Kur'an Tefsiri bu alandaki en bilinen eseridir. Bayraklı'nın İslam bilimleri literatürüne kazandırdığı diğer önemli yapıtlar ise şu şekilde sıralanmaktadır:
- Yeni Bir Anlayışın Işığında Kur'an Meali
- Farabi'de Devlet Felsefesi
- İmtihan Pedagojisi
- Ayetlerin Işığında İman, İbadet ve Ahlak Üzerine Sohbetler
- Mukayeseli Eğitim Felsefesi Sistemleri
- Kur'an'da Değişim, Gelişim ve Kalite Kavramları
- Kur'an'da Hz. Peygamber
- Din ve İletişim
- Kur'an'da İçsel-Sosyal-Maddi Çevre Kavramları