Türkiye'nin sanayi tarihinde adı sıkça anılan iş insanlarından Alp Gürkan, 1938 yılında dünyaya gelerek madencilik sektörünün önemli figürlerinden biri haline geldi. İzmir'in Bayındır ilçesindeki kurşun-çinko madeniyle ticaret hayatına adım atan ünlü girişimci, zamanla eylemlerini genişleterek ülkenin en büyük kömür üreticileri arasına girmeyi başardı. Sektörel gelişimini kendi kurduğu Soma Holding çatısı altında toplayarak enerji ve maden alanında adından sıkça söz ettiren Gürkan, yürüttüğü büyük madencilik faaliyetlerinin yanı sıra 2014 yılında gerçekleşen ve ülkeyi yasa boğan büyük felaketle de hafızalara kazındı.
Kurşundan Kömüre Uzanan Madencilik Serüveni
İşletmecilik dünyasına İzmir Bayındır'daki kurşun-çinko madenini faaliyete geçirerek başlayan Alp Gürkan, bu ilk deneyiminin ardından rotasını farklı bölgelere çevirdi. Ardından Tirebolu ve Soma'da ocaklar işletti. Girişimci yönüyle öne çıkan iş insanı, takvimler 1984 yılını gösterdiğinde madencilik faaliyetlerini kurumsallaştırma kararı aldı. Böylece Soma Kömür A.Ş. kuruldu. Bu yeni şirket, Gürkan'ın kömür madenciliği alanındaki profesyonel yatırımlarının ana merkezini oluştururken, enerji üretimi için kritik öneme sahip kömür sahalarında da aktif ve geniş çaplı üretim süreçlerinin başlamasına zemin hazırladı.
Soma Holding'in Doğuşu ve Rödovans Dönemi
Gelişen iş hacmiyle birlikte yatırımlarını tek bir çatı altında birleştirmeyi hedefleyen Alp Gürkan, 2005 senesinde Soma Holding'in kuruluşuna imza attı. O yıl büyük bir ihale gerçekleşti. Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu'nun 2005'te açtığı ihalelere katılan holding, bu sahaları rödovans usulüyle işletme hakkını kazanarak üretim hacmini hızla büyüttü. Bu sistem sayesinde, özel sektörün dinamizmiyle kömür üretimi hız kazanırken Soma Holding bölgedeki en etkin ve hakim madencilik aktörlerinden biri konumuna yükseldi.
Alp Gürkan'ın kariyeri boyunca madencilik alanında hayata geçirdiği temel girişimler şunlardır:
- İzmir Bayındır kurşun-çinko maden ocağı işletmesi
- Tirebolu ve Soma bölgelerindeki maden sahaları
- 1984 yılında kurulan Soma Kömür A.Ş.
- 2005 yılında kurulan ve çatı kuruluş olan Soma Holding
- Ortağı olduğu ve facianın yaşandığı sahayı işleten Soma Kömür İşletmeleri A.Ş.
Türkiye'yi Yasa Boğan Soma Faciası
Maden faciası 13 Mayıs 2014'te yaşandı. Soma kömür madeni faciası olarak kayıtlara geçen ve yüzlerce işçinin yaşamını yitirdiği bu trajik olay, madenin işletme yapısını da kamuoyunun gündemine taşıdı. Facianın meydana geldiği maden ocağı, doğrudan Alp Gürkan'ın ortakları arasında yer aldığı Soma Kömür İşletmeleri A.Ş. tarafından işletilmekteydi. Bu büyük afet, sadece bölgeyi değil tüm Türkiye'yi derinden sarsarken, maden ocaklarındaki güvenlik önlemleri ve işletme politikaları uzun süre tartışma konusu oldu. Türkiye'nin yakın geçmişini etkileyen bu dönüm noktası, Gürkan'ın iş kariyerindeki en çok konuşulan ve kritik süreçlerin başında gelmektedir.