Türk akademi dünyasının kurucu ve öncü şahahsiyetlerinden biri olan Ordinaryüs Profesör Doktor Ahmet Hâmit Ongunsu, 1885 yılında Girit'in Hanya kentinde hayata merhaba dedi. 1910 senesinde dönemin en prestijli eğitim yuvalından biri sayılan Mekteb-i Mülkiye-yi Şahane'den başarıyla mezun olarak kariyerine yön veren Ongunsu, öğretmenlikten dekanlığa uzanan geniş bir yelpazede görev yaptı. Türk Tarih Kurumu'nun kurucu kadroları arasında yer alarak ülkenin kültür ve tarih hafızasına yön veren isim, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dekanlığı vazifesini uzun yıllar başarıyla üstlendi. Ömrünü Türk eğitim sisteminin gelişmesine, akademik kurumların kurumsallaşmasına ve toplumsal fayda üreten çalışmalara vakfeden Ongunsu, 1967 yılının Ağustos ayında İstanbul'da vefat etti. Cenazesi ise Zincirlikuyu Mezarlığı'ndaki aile kabristanında toprağa verildi.
Mülkiye Rüzgarı ve Genç Eğitimcinin İlk Yılları
Girit'in Hanya kasabasından İstanbul'a uzanan hayat yolculuğunda Ahmet Hâmit Ongunsu, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemindeki en prestijli yükseköğrenim kurumu olan Mekteb-i Mülkiye-yi Şahane'ye girmeyi başarıdı. Buradaki nitelikli eğitimini 1910 yılında tamamlayarak mezun olan genç aydın, ülkenin geleceğini inşa edecek genç nesilleri yetiştirme arzusuyla doluydu. Mezuniyetinin ardından hızla eğitim sahasına atıldı. Farklı eğitim kurumlarında öğretmenlik yaptı. Genç dimağlara bilgi aktırken aynı zamanda bu okullarda idarecilik görevlerini de üstlenerek yönetimsel becerilerini geliştirdi. Hem sınıfta ders anlatan bir muallim hem de okulu sevk ve idare eden bir yönetici olarak sergiledişi üstün performans, onun eğitim dünyasında hızla tanınmasına vesile oldu. Bu yıllar onun için büyük tecrübeydi.
İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde Bir Dönüm Noktası
Akademik hayatın en üst basamaklarına týrmanan Ahmet Hâmit Ongunsu, Türkiye'nin en köklü eğitim çınarı olan İstanbul Üniversitesi bünyesinde çok kritik bir sorumluluk üstlendi. Edebiyat Fakültesi Dekanlığı makamına getirilen Ongunsu, bu şerefli ve bir o kadar da mesuliyetli görevi 1939 yılından 1948 yılına kadar aralıksız olarak icra etti. İkinci Dünya Savaşı'nın tüm dünyayı kasıp kavurduğu, ülkede ise ekonomik ve sosyal zorlukların yaşandığı bu kritik periyotta fakültenin bilimsel duruşunu ve idari yapısını korumayı başarıdı. Neredeyse on yıla yayılan bu uzun dekanlık sürecinde, fakültenin akademik standartlarının yükseltilmesi ve eğitim kalitesinin artırılması yönünde önemli adımlar attı. Fakülte bünyesindeki bölümlerin koordinasyonunu büyük bir titizlikle sağlayarak genç araştırmacıların yetişmesine zemin hazırladı. Dönemin zorlu koşullarında sergiledişi bu kararlı yönetim anlayışı, Edebiyat Fakültesi'nin modern bir yapıya bürünmesinde başat rol oynadı.
Kurucu İmzalar, Sosyal Sorumluluk ve Ebedi Veda
Ahmet Hâmit Ongunsu, sadece üniversite koridorlarında değil, ulusal düzeyde etki yaratan kurumların inşasında da aktif görevler aldı. Ülkenin tarih yazımına ve araştırma yöntemlerine yön vermek üzere kurulan Türk Tarih Kurumu'nun ilk üyeleri arasında yer alarak büyük bir onura erişti. Bununla da yetinmeyerek, eğitimcilerin haklarını savunmak ve mesleki dayanışmayı güçlendirmek amacıyla hayata geçirilen İstanbul Muallimler Birliği'nin kurucuları arasında aktif olarak yer aldı. 1955 yılında yaş haddinden emekli oldu. Emeklilik dönemini bir kenara çekilerek geçirmek yerine, toplumsal fayda sağlamayı sürdürecek adımlar atmayı tercih etti. Çeşitli hayır kurumlarında hiçbir maddi beklenti gütmeden, tamamen fahri olarak çalışarak sosyal sorumluluk bilincini en üst düzeyde sergiledi. Bilim ve eğitimle yoğrulmuş olan bu şerefli yaşam, 1967 yılının 28 veya 29 Ağustos tarihinde İstanbul'da noktalandı. Değerli hocanın cenazesi, 31 Ağustos 1967 günü Zincirlikuyu Mezarlığı'nda bulunan aile kabristanına defnedilerek son yolculuğuna uğurandı.
Ahmet Hâmit Ongunsu'nun kariyeri boyunca öncülük ettiği ve iz bıraktığı başlıca çalışmalar şunlardır:
- Türk Tarih Kurumu bünyesindeki kurucu üyelik faaliyetleri,
- İstanbul Muallimler Birliği kuruluşundaki aktif kurucu rolü,
- İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi bünyesindeki dekanlık görevi.