Osmanlı'dan genç Cumhuriyet'e köprü olan Abdurrahman Dursun Yalvaç, ömrünü eğitime ve memlekete adamış önemli bir öğretmen ve siyasetçidir. Tokat'ın Zile ilçesinde 1872 veya 1873 yılında doğan bu aydın fikir adamı, vatanın bağımsızlık mücadelesinde aktif roller üstlenmiştir. Milli Mücadele döneminde Sivas Kongresi'ne Çorum delegesi olarak katılarak tarihi kararlara imza atmıştır. Bunun ardından kurulan birinci dönem Türkiye Büyük Millet Meclisinde Çorum mebusu sıfatıyla milleti temsil etmiştir. Tecrübeli eğitimci, 9 Eylül 1948'de Bursa'da hayata veda etmiştir.
Köklü Bir Aileden İstanbul'un İrfan Yuvalarına
Abdurrahman Dursun Yalvaç, doğduğu topraklarda köklü geçmişiyle tanınan ve yörede Kartaloğulları lakabıyla anılan saygın bir aileye mensuptur. Kendisi sonraki dönemlerde Sabıkzade soyunu ve unvanını benimsemiştir. Ailesinin ilmiye sınıfından geliyor olması, onun eğitim hayatının erken dönemde şekillenmesinde büyük rol oynamıştır. İlk eğitim derslerini aile ocağında alan genç Abdurrahman, ardından Tokat medreselerinde eğitim görerek temel ilimlerde yetkinleşti. Buradaki medrese tahsilini tamamladıktan sonra eğitimini daha da ileriye taşımak amacıyla payitaht İstanbul'a gitti. İstanbul'da, dönemin en gözde eğitim kurumlarından biri olan Dârü'l-muallimîn yani Erkek Öğretmen Okulu bünyesindeki Edebiyat-Felsefe şubesine kaydını yaptırdı. Üstün zekası ve sarsılmaz çalışma azmiyle kısa sürede hocalarının takdirini kazanan genç muallim, bu zorlu felsefe ve edebiyat şubesinden birincilik derecesi elde ederek başarıyla mezun olmuştur.
Anadolu Liselerinde Bir Felsefe Muallimi
Edebiyat ve felsefe alanındaki üstün başarısının ardından Anadolu'nun çeşitli şehirlerinde öğretmenlik hayatına adım attı. İlk görev yeri olan Erzurum Lisesi bünyesinde edebiyat ve felsefe dersleri vererek genç zihinleri aydınlattı. Daha sonra Çorum'a tayin edilen idealist edebiyat öğretmeni, sergilediği samimi ve aydın tavırları sayesinde kısa sürede yerel halkın sevgisini kazanarak kentte son derece geniş bir çevre edinmeyi başarmıştır. Çorum'un ardından sırasıyla Bolu'da görev yapan Yalvaç, daha sonra ikinci kez Çorum'da öğretmenlik yaptı. Buradaki hizmetlerinin ardından Ankara Sultanisi felsefe öğretmenliğine tayin edildi. Ankara'daki öğretmenliği esnasında milli uyanışı destekledi.
Değerli eğitimcinin kariyeri boyunca felsefe, edebiyat ve tarih dersleri vererek ülkeye hayırlı nesiller kazandırdığı başlıca kurumlar şunlardır:
- Erzurum Lisesi (Edebiyat ve felsefe muallimliği)
- Çorum Okulları (Edebiyat ve felsefe öğretmenliği)
- Bolu Okulları (Eğitimci ve öğretmenlik)
- Ankara Sultanisi (Felsefe dersleri muallimliği)
- Sivas Kız Muallim Mektebi (Ruhiyat ve tedris muallimliği)
- Tokat Okulları (Tarih öğretmenliği)
Milli Mücadele Yılları ve Siyaset Sahnesi
Yıl 1919 olduğunda, Ankara Sultanisi bünyesinde felsefe dersleri veren tecrübeli muallim, vatanın bağımsızlığı için kritik bir çağrı aldı. Çorum halkının yoğun talebi ve arzusu üzerine, Sivas Kongresi'ne Çorum delegesi olarak katılması kararlaştırıldı. Burada, vatanın kurtuluş planlarına doğrudan katkı sundu. Son Osmanlı Mebuslar Meclisi'nin dağıtılması üzerine Ankara'da kurulan Büyük Millet Meclisi'ne Çorum milletvekili sıfatıyla giriş yaptı. Bu tarihi mecliste ülkenin kurtuluş ve kuruluş süreçlerinde mebus olarak omuz omuza çalıştı. Yasama görevini layıkıyla yerine getirdikten sonra, second dönem Türkiye Büyük Millet Meclisi seçimlerinde aday olmamayı tercih etti.
Ticaret Yılları ve Kürsüye Dönüş
Milletvekilliği görevinin sona ermesiyle birlikte bir süre siyasetten uzaklaşarak ticaret hayatına yöneldi. Amasya kentinde buğday ve zahire ticaretiyle meşgul olarak geçimini sağladı. Daha sonra 1925 yılında baba ocağı olan Zile'ye geri döndü. Memleketinde de iki yıl boyunca ticari faaliyetlerine devam eden tecrübeli devlet adamı, eğitime olan tutkusunu hiçbir zaman kaybetmedi. İçindeki öğretmenlik aşkıyla elli yaşını aşmış olmasına rağmen yeniden kürsüye dönmeye karar verdi. Böylece Sivas Kız Muallim Mektebi kadrosuna katıldı. Burada ruhiyat ve tedris, yani psikoloji ve öğretmenlik dersleri vererek yeni Cumhuriyet kadınlarını yetiştirdi. Eğitim neferi olarak hizmetlerini sürdürürken, 1932 senesinde Tokat'a tayin edilerek tarih öğretmenliği görevini üstlendi. Ömrü boyunca ilim yaymaya ve vatanına her alanda hizmet etmeye adanmış onurlu bir hayat süren tecrübeli muallim, 9 Eylül 1948 tarihinde Bursa şehrinde ebedi istirahatgahına çekilmiştir.