Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Türkiye'deki tüm üniversiteleri denetleyen ve yükseköğretim sistemini düzenleyen yetkili kamu kurumudur. 12 Eylül Darbesi'nin ardından, 6 Kasım 1981 tarihinde yürürlüğe giren 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu doğrultusunda kurulmuştur. Bu düzenleme ile yükseköğretim sistemi sıkıyönetim idaresinin fikirleri uyarınca yeniden yapılandırılmış, üniversiteler depolitize edilerek devlet kontrolüne tabi tutulmuş ve 1961 Anayasası ile sağlanan üniversite özerkliği ortadan kaldırılmıştır.
Görev, Yetki ve Tarihsel Gelişimi
Yükseköğretim Kurulu'nun görevleri 1982 tarihli Türk Anayasası'nda belirlenmiştir. Kurul; dekanları atama, rektör adaylarını önerme, üniversite bütçelerini kontrol etme, müfredatı belirleme ve Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) gibi öğrenci kabul süreçlerini karara bağlama yetkilerine sahiptir. Tarihsel süreçte, 1982 yılında Türk üniversitelerinde başörtüsü yasağını yürürlüğe koyan kurum olan YÖK, 2004 yılında ise imam hatip okulu mezunlarının üniversiteye girişinde reform gerçekleştirerek bu okulları genel liselerle eşit düzeye getirmiştir.
Kurumsal Yapı ve Teşkilat Organları
YÖK'ün en önemli organları Genel Kurul, Başkan ve Yürütme Kurulu'dur. Kurul; üçte biri Cumhurbaşkanı, üçte biri Bakanlar Kurulu ve üçte biri de yükseköğretim kurumları tarafından atanan 21 üyeden oluşmaktadır. Tarihsel süreçte kurula üye atama yetkisine sahip olan Genelkurmay Başkanlığı'nın bu yetkisi 2004 yılında sona ermiştir. Kurumun idari yapısında Yürütme Kurulu'nun yanı sıra denetim faaliyetlerini gerçekleştiren bir Yükseköğretim Denetleme Kurulu yer almaktadır.
YÖK Atlas ve Teşvik Ödülleri
Kurul, yükseköğretime hazırlanan adaylara destek olmak ve bilimsel çalışmaları teşvik etmek amacıyla çeşitli projeler yürütmektedir. Bu kapsamda 2016 yılında hazırlanan YÖK Atlas uygulaması, öğrencilerin üniversite bölümlerine yerleşen adayların net sayıları, başarı sıralamaları ve puan ortalamaları gibi bir önceki sınav yılına ait istatistiki verilere erişmesini sağlamaktadır. Ayrıca her yıl, kurumun misyonuna uygun özgün ve nitelikli bilimsel çalışmaları desteklemek amacıyla bireysel ve kurumsal kategorilerde YÖK Üstün Başarı Ödülleri düzenli olarak verilmektedir.