Yiğitbaşı Mahallesi'nin Tarihçesi ve Geçmişi
Erzurum ilinin Pazaryolu ilçesine bağlı kırsal bir yerleşim yeri olan Yiğitbaşı, tarihi kaynaklarda oldukça eski köklere sahiptir. Köyün bilinen eski adı Türkçe kaynaklarda Sidons veya Sodens (صودنس) olarak geçmektedir. Osmanlı idaresinin vergi salma ve askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında Sidons köyünde 28 Müslüman erkeğin yaşadığı kaydedilmiştir. O dönemin koşullarında erkek sayısı kadar kadın nüfusu da eklendiğinde köyün toplam nüfusunun yaklaşık 56 kişiden oluştuğu söylenebilir.
İdari Yapı ve Gelişim Süreci
Daha önceleri Erzurum ilinin İspir ilçesine bağlı bir köy statüsünde olan Yiğitbaşı, 1989 yılında yeni kurulan Erzurum ili Pazaryolu ilçesine bağlanmıştır. Erzurum'un 1993 yılında büyükşehir statüsü kazanmasının ardından, 2012 yılında çıkarılan 6360 Sayılı Kanun ile tüm köylerin tüzel kişiliği kaldırılmış ve bu yerleşim yeri de Pazaryolu Belediyesi'nin kırsal bir mahallesi haline getirilmiştir.
Coğrafi Konumu ve Ulaşım
Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde yer alan Yiğitbaşı Mahallesi, 1905 metre rakıma sahiptir. Mahalle, Erzurum il merkezine 141 km, Pazaryolu ilçe merkezine ise 19 km uzaklıkta yer almaktadır. Pazaryolu'nun kuzeyinde konumlanan mahalle, D.925 numaralı Rize-Erzurum (Pazaryolu-Aziziye) devlet karayoluna Büyükdere Vadisi'ni takip eden 9,2 kilometrelik bir bağlantı yolu ile bağlanmaktadır.
Demografik Yapı ve Nüfus
Yiğitbaşı Mahallesi'nin nüfusu zaman içerisinde göç ve benzeri etkenlerle düşüş eğilimi göstermiştir. 1965 yılında 140 kişi olan nüfus, 1985'te 138'e, 1990'da 101'e ve 2000 yılında 50'ye kadar gerilemiştir. Son yıllardaki nüfus sayımı verilerine göre ise yerleşim yerindeki nüfus oldukça sınırlı kalmıştır; mahallenin 2022 yılı nüfusu 21 kişi olarak kaydedilmiştir.