Osmanlı'nın Kuruluş Döneminden Günümüze: Yenişehir Tarihi
Bursa şehir merkezine 52 km uzaklıkta, doğu sınırında konumlanan Yenişehir, 14. yüzyılın başlarından itibaren bilinen köklü bir geçmişe sahiptir. Osmanlı Devleti'nin beylikten devlete geçiş sürecinde Köprühisar ve Yarhisar'ın fethinden sonra ova topraklarını sınırlarına katan Osman Bey, bu bölgeyi gazilerine kılıç hakkı olarak yurt edinmeleri için vermiştir. Kent, ilk defa o dönemde iskâna açıldığı için "Yenişehir" adını almıştır. Tarihçi İsmail Hakkı Uzunçarşılı'nın Osmanlı Tarihi eserinde de belirttiği üzere, ovada kurulan bu Türk şehri harp sahasına yakınlığı nedeniyle askeri bir karargâh olarak kullanılmıştır. Tarih boyunca farklı medeniyetlerin izlerini taşıyan ilçe, 1308 yılında Melangeia (Malágina) adıyla anılmış ve eski adının Neapolis olduğu da ileri sürülmüştür. 27 Ekim 1920'de Yunan işgaline uğrayan kent, iki yıllık mücadelenin ardından 6 Eylül 1922 tarihinde kurtarılmıştır.
Zengin Osmanlı Mirası ve Görülmeye Değer Tarihi Eserler
Yenişehir, Osmanlı İmparatorluğu'nun ilk dönemlerinden kalan çok sayıda mimari ve tarihi esere ev sahipliği yapmaktadır. İlçe merkezinde yer alan 17 camiden 10 tanesi Osmanlı döneminin izlerini taşır. Bu eserlerin en önemlileri arasında; Osman Gazi'nin yaptırdığı saraydan günümüze kalan Saray Hamamı, I. Murad döneminde inşa edilen Postinpuş Baba Zaviyesi (Babasultan Zaviyesi), 14. yüzyıla tarihlenen Voyvoda Camii (Çınarlı Camii) ve 16. yüzyılda yapılan Koca Sinan Paşa Külliyesi ile Kervansarayı bulunmaktadır. Ayrıca Orhan Bey'in yaptırdığı Ulu Camii, Bali Bey Camii, Süleyman Paşa Külliyesi ve Türbesi, 1645'te Yenişehirli Hüseyin Paşa tarafından inşa ettirilen Çifte Hamam ile Yarhisar Köyü Orhan Camii ve ilçe merkezindeki Saat Kulesi görülmeye değer yapılar arasındadır. Tarihi zenginlikler sadece merkezle sınırlı kalmayıp, Bizans döneminde Tekfur Kışlası olarak kullanılan Yarhisar mahallesi ile antik kale kalıntılarına rastlanan Akbıyık ve Süleymaniye köylerine kadar uzanmaktadır. Ayrıca Barcın mahallesinde tarihi höyükler de bulunmaktadır.
Yenişehir Şemaki Evi Müzesi
İran'ın Şemah kasabasından Anadolu'ya göç ederek Yenişehir'e yerleşen Şemaki ailesi tarafından 18. yüzyılda yaptırıldığı tahmin edilen Şemaki Evi Müzesi, ilçenin en önemli sivil mimari örneklerinden biridir. İki katlı ahşap ve taş karışımı konak mimarisine sahip olan yapının zemin katında taşlık, mutfak ve kiler ile iki adet kışlık oda yer alır. Bahçeye bakan ön cephesi kemerli revaklarla dışarıya açılan evin üst katına ahşap merdivenlerle ulaşılır. Üst katta eyvanlı bir sofaya açılan başoda ile biri büyük diğeri küçük olmak üzere iki oda bulunur. Evin odalarını süsleyen, doğadan esinlenen nebati motifler ve manzara kalem işi işlemeleri 19. yüzyıl estetiğini yansıtmaktadır. Günümüzde bu tarihi müze geçici olarak ziyarete kapatılmıştır.
Tarım, Ekonomi ve Dünyaca Ünlü Altın Biberi
Yenişehir ekonomisinin ana damarını tarım ve hayvancılık oluşturmaktadır; öyle ki ilçe nüfusunun yüzde 78,7'si geçimini tarımsal faaliyetlerle sağlamaktadır. İlçede üretilen domates ve biberler dünya çapında üne sahiptir. Bu tarımsal zenginliği taçlandırmak ve ilçenin düşman işgalinden kurtuluşunu anmak amacıyla her yıl eylül ayında geleneksel Altın Biber Festivali düzenlenmektedir. Tarımsal ürün ihracatında Bursa'nın öncü ilçesi olan Yenişehir, son yıllarda sanayide de atılım yapmıştır. 2004 yılında kurulan Yenişehir Organize Sanayi Bölgesi (YOSAB) bünyesinde dev cam ambalaj ve düz cam üretim tesisleri faaliyet göstermektedir. Ayrıca ilçede sıvı yağ, un ve süt ürünleri üreten fabrikalar da yerel istihdama büyük katkı sunmaktadır. Bursa'nın dünyaya açılan kapısı konumundaki uluslararası Yenişehir Havalimanı da ilçe sınırları içerisinde yer almaktadır.