Yedi Kilise (Varagavank) Tarihçesi
Yedi Kilise (Ermenice: Վարագավանք Varakavank'), diğer isimleriyle Varagavank ya da Varak Surp Haç manastırı, günümüzde Van Merkez'e bağlı Yukarı Bakraçlı köyünde yer alan ve 8. yüzyılda inşa edilmiş olan tarihî bir Ermeni manastırıdır. 1915 Ermeni Kırımı'nda büyük hasar gören manastır kompleksinin çoğu kısmı, 1960'lı yıllarda valilik tarafından yıkılmıştır. Birbirine farklı dönemlerde eklenen yedi ayrı kilise ve yapıdan meydana gelen bu kompleks, iki ana grupta incelenmektedir.
Birinci Grup Yapılar
Manastırı oluşturan yedi kilise arasında en eski geçmişe sahip olanı St. Sophia (Azize Sofya) Kilisesi'dir. 8. yüzyılda inşa edilmiş olan bu yapıdan günümüze sadece apsis kısmı ulaşabilmiştir. Bu grubun ikinci yapısı ise St. Sophia Kilisesi'nin kuzey duvarına bitişik olarak inşa edilen ve günümüzde tamamen yıkık durumda bulunan St. John (Aziz Yuhanna) Kilisesi'dir. Bu iki kilise, kompleksin birinci grup yapılarını temsil eder.
Meryem Ana Kilisesi ve İkinci Grup Yapılar
İkinci grup yapıların mimari çekirdeğini, 1003-1021 yılları arasında inşa edilmiş olan Meryem Ana Kilisesi oluşturmaktadır. Dış mimarisi doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı olan bu yapı, iç mekanda dörtlü yonca planıyla inşa edilmiştir. Günümüzde merkezi planlı kilisenin kubbe kısmı tamamen yıkılmış durumdadır. İç mekanı, dört ana yöne açılan yarım daire planlı nişler ile köşelere konumlandırılmış odalar oluşturur. Yapıya giriş, sonradan eklenmiş bir jamaton yapısıyla kapatılmış olan batı cephesinin tam ortasındaki portal (taç kapı) vasıtasıyla sağlanmaktadır.