Yazılı Kanyon Tabiat Parkı, Isparta ili Sütçüler ilçesi Çandır Köyü sınırları içerisinde yer alan, doğa ve tarihin iç içe geçtiği çok özel bir koruma alanıdır. Toplamda 600 hektarlık bir yüzölçümüne sahip olan bu bölge, 1989 yılında tabiat parkı olarak tescil edilmiştir. Kanyona "Yazılı" denmesinin asıl nedeni, kanyon içerisinde bulunan büyük bir kaya üzerine eski Yunan şairlerinden Epiktetos'un "Hür İnsan Üzerine Şiir"inin kazınmış olmasıdır. Günümüzde bu doğa harikası alan, sahip olduğu biyoçeşitlilik ve zengin habitat sebebiyle Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü bünyesinde koruma altında bulunmakta ve her yıl ortalama 50 bin ziyaretçi ağırlamaktadır.
Kanyonun Tarihsel ve İnanç Turizmi Açısından Önemi
Yazılı Kanyon, tarihi süreçte çok önemli medeniyet izlerine ve kutsal rotalara ev sahipliği yapmıştır. Kanyon içerisinde Bizans dönemine ait ibadet yerleri, tapınaklar ve tarihi kaya yazıtları yer almaktadır. Hristiyanlık tarihi açısından da büyük bir öneme sahip olan kanyon, Aziz Paul'ün Perge'den Pisidia Antiocheia'ya seyahat ederken kullandığı geçiş güzergahı üzerinde yer alır. Bu yönüyle kanyon, din turizmi ve inanç dünyası için de günümüzde kutsal sayılan mekanlar arasında kabul edilmektedir.
Epiktetos'un Hür İnsan Üzerine Şiiri
Kanyonun en dikkat çekici tarihi kalıntısı olan kaya yazıtında, köle bir anadan doğan ancak bilgeliğiyle adını tarihe yazdıran ünlü filozof Epiktetos'un şu dizeleri yer almaktadır:
“Ey yolcu, yol hazırlığını yap ve koyul yola; şunu bilerek:
Hür kişi sadece karakterinde hür olan kişidir
Kişi hürriyetinin ölçüsü bizzat kendi doğasında bulunur
Ve kararında içtenlikliyse hür kişi,
Yüreğinde ise dürüstlüğü, işte bunlar asil yapar kişiyi
Ve bununla yücelir hür kişi, hatalarla değil.
Ana-babadan gelen uydurma bir asaletten tad almaz o
Zira ana-baba değildir hür insanı doğuran
Zeus’tur herkese ata olan ve de tek kök insanoğluna
Herkesin tek şansı vardır. O alır kader icabı beden güzelliğini
Budur soy güzelliği ve hür olma hali gerçek anlamda.
Ruhen köle olan ise sakınmaz kötü sözden, katmerli köle de olsa
Aşırılıktır şiarı bu kişinin, yüreğinde soysuzluk vardır
Ey yolcu, Epiktetos köle bir anadan doğmuştu, ama
Yüceydi herkesten, bir kartal gibi: bilgelikte ise takdire şayandı ruhu
Söylemem gerekirse, tanrısal bir varlık doğurdu onu.
Keşke şimdi de (bu mümkün olsa)
Böylesine yararlı ve sevinç kaynağı bir insan
Tüm ünlü kişiler arasında köle bir anadan dünyaya geldi.”
Zengin Flora ve Fauna Çeşitliliği
Doğal yaşam alanı olarak büyük bir zenginliğe sahip olan tabiat parkında, geniş Pinus brutia ormanlarının yanı sıra Alnus glutinosa, Quercus cerris, Platanus orientalis, Juniperus spp., Juglans regia, Quercus coccifera, Ceratonia siliqua, Phillyrea spp., Laurus nobilis, Olea spp., Arbutus andrachne, Pistacia lentiscus, Styrax officinalis, Myrtus comminus, Crataegus monogyna, Paliurus spina-christii, Cistus spp., Spartium junceum, Hedera spp., Nerium oleander ve Pteridium aquilinum gibi zengin bitki türleri yaşamaktadır. Kanyon aynı zamanda; Accipiter nisus, Buteo rufinus, Falco tinnunculus, Apus apus, Merops apiaster, Dendrocopus sp., Riparia riparia, Hirundo rustica, Delichon urbica, Motacilla flava, Motacilla cinerea, Motacilla alba, Erithacus rubecula, Phoenicurus phoenicurus, Oenanthe hispanica, Turdus merula, Hippolais pallida, Hippolais olivetorum, Phylloscopus collybita, Muscicapa striata, Ficedula parva, Ficedula hypoleuca, Aegithalos caudatus, Parus ater, Parus caeruleus, Parus major, Sitta krueperi, Sitta neumayer, Tichodroma muraria, Lanius nubicus, Garrulus glandarius, Corvus corone, Passer domesticus, Fringilla coelebs, Carduelis carduelis ve Carduelis spinus gibi pek çok kuş türüne ev sahipliği yapmaktadır.
Aktiviteler ve Ulaşım Bilgileri
Yazılı Kanyon Tabiat Parkı, doğa severler için harika bir keşif ve dinlenme merkezidir. Kanyon içerisinde doğa fotoğrafçılığı, doğa yürüyüşü, kaya tırmanışı ve kampçılık gibi popüler aktiviteleri yapmak mümkündür. Ayrıca kanyonun içinden akan Göksu Irmağı kenarında konumlanmış restoranlarda yeme içme ihtiyaçlarınızı karşılayabilirsiniz. Ulaşım son derece kolay olup, Isparta - Antalya yolu üzerindeki Sütçüler ilçesinden itibaren yerleştirilen "Kanyona Gider" tabelalarını takip ederek alana rahatlıkla ulaşabilirsiniz. Tabiat parkı, Isparta merkezine 67 km, Antalya şehir merkezine ise 117 km mesafede konumlanmaktadır.