Yaşar Alişan Konağı, Rize ilinin Fındıklı ilçesine bağlı Hara Köyü'nde yer alan, geleneksel Laz mimarisi özelliklerini taşıyan tarihî bir konuttur. Yapı, 19. yüzyılda Hacı Mustafa Alişan tarafından inşa edilmiştir. Konağın ismi, günümüzde Hacı Mustafa Alişan'ın torununun çocuğu olan Yaşar Alişan’dan gelmektedir. Günümüzde konut olarak kullanılmaya devam eden yapıda, orijinal dokusunu koruyacak şekilde 2016 yılından itibaren restorasyon çalışmaları yürütülmektedir. Bu restorasyon sürecinde orijinal malzeme ve biçimin korunmasına azami özen gösterilmektedir.
Mimari Yapısı ve Malzeme Özellikleri
Yığma yapım sistemiyle inşa edilen konakta taş ve ahşap malzeme kullanılmıştır. Yapının ahşap kısımlarında ağırlıklı olarak kestane ağacı tercih edilmiştir. İnşada kullanılan taşlar ise bölgedeki vadide bulunan Arılı Deresi'nden temin edilmiştir. Konağın çatısı kırma tipinde olup alaturka kiremit ile kaplanmıştır. Geniş saçaklara sahip olan yapının saçak altları kapatılmamıştır. Konağın önünde, sosyal toplanma alanı olarak da işlev gören geniş, çim bir avlu yer almaktadır.
Plan Şeması ve Cephe Detayları
Yapı, bir bodrum kat ve bir zemin kat olmak üzere 2 kattan oluşmaktadır. Bodrum kat cephelerinde (doğu cephesi hariç) moloz taş malzeme kullanılırken, zemin katta "göz dolma" tekniği uygulanmıştır. Güney ve batı cephesinin bazı kısımlarında ahşap bindirme tekniği görülmektedir. Yapıda çok sayıda ahşap kasalı giyotin pencere yer alır. Ana giriş güney cephesinde, bodrum girişi ise kuzeydedir. Giriş katına güneydeki altı basamaklı ve batıdaki dört basamaklı taş merdivenle ulaşılmaktadır.
İç Mekan Değişimleri ve Kültürel Ögeler
Konağın bodrum katı büyük odunların ve bahçe malzemelerinin depolandığı alan olarak tasarlanmıştır. Üst kat ise yaşam alanı olup toplamda 5 oda ve 2 salon barındırmaktadır ve konakta iki adet şömine yer almaktadır. Evin zemin döşemesi orijinalinde toprak iken, sonraki dönemlerde ahşap kaplamayla, son yıllarda ise ahşap görünümlü seramik döşemeyle yenilenmiştir. Çatı başlangıçta açık yapıda olup duman çıkışı doğrudan sağlanırken, günümüzde ahşap kaplamayla kapatılmıştır; bu durum geçmişte evin içinde açık ateş yakıldığına işaret etmektedir. Evin dış ve iç cephelerinde geleneksel Laz kültürüne özgü motifler, bazı Osmanlıca yazılar ile eski matematiksel işlem notları bulunmaktadır. Ayrıca yapının yanında, bölge mimarisine özgü ve gıda depolamak amacıyla kullanılan bir serender (nayla) yer almaktadır.