Yaka Kalesi (diğer adıyla Güdübeş Kalesi), Mersin ilinde bulunan tarihi bir kale örenidir. Akdeniz Bölgesi'nde yer alan bu antik yapı, Mersin'in yaklaşık 15 kilometre doğusunda ve ovalık bir alanda konumlanmıştır. Kalıntıların bulunduğu bölgeye ulaşım oldukça pratik olup, Mersin'i doğuya bağlayan D.400 devlet kara yolundan ayrılan kısa bir yol vasıtasıyla kaleye doğrudan erişim sağlanabilmektedir.
Kalenin Tarihçesi ve Önemi
Yaka Kalesi'nin geçmişine dair bilinen yegane tarihi veri, yapının Haçlı Seferleri döneminde (12. veya 13. yüzyılda) Haçlı orduları tarafından inşa edilmiş olduğudur. Günümüzde mülkiyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde bulunan bu tarihi ören yeri, Akdeniz kıyı şeridindeki Orta Çağ savunma ağının önemli bir parçası niteliğindedir.
Mimari Yapısı ve Günümüzdeki Durumu
Yapılan zemin incelemeleri sonucunda Yaka Kalesi'nin planının karesel bir şema üzerine kurulduğu belirlenmiştir. Ancak geçen yüzyıllar içerisinde sur duvarları büyük ölçüde yıkılmış durumdadır; günümüzde yapının sadece doğu ve kuzey cephesine ait duvarların belirli bölümleri ayakta kalmayı başarabilmiştir. Kale, savunma gücünü artırmak amacıyla tasarlanmış farklı mimari yapılara sahip üç adet gözlem kulesine sahiptir.
Benzersiz Kule Tasarımları
Yaka Kalesi'nin en dikkat çeken yönü, gözlem kulesi mimarilerindeki çeşitliliktir. Güneydoğu kulesi kare, doğu kulesi dairesel ve kuzeydoğu kulesi ise poligonal (çokgen) planlı inşa edilmiştir. Bu türden melez ve karmaşık kule mimarisi, bölgede yaygın olarak görülen Roma, Bizans veya Ermeni binalarında bulunmayan, tamamen Haçlı döneminin askeri mimari anlayışını yansıtan özgün bir özelliktir.