Van Ulu Camii, Türkiye'nin Van ilinde, eski Van şehri sınırları içinde yer alan ve günümüzde büyük ölçüde yıkılmış durumda olan tarihi bir camidir. Yapının orijinal kitabesine ulaşılamamış olsa da, bölgedeki en önemli tarihi değerlerden biri olarak kabul edilmektedir.
Tarihçesi ve Kazı Çalışmaları
Van Ulu Camii kalıntılarında, 1970-1973 yılları arasında sanat tarihçisi Oktay Aslanapa tarafından arkeolojik kazılar gerçekleştirilmiştir. Bu kazı çalışmaları, caminin mimari yapısı ve tarihi geçmişi hakkında önemli verilerin elde edilmesini sağlamıştır.
Mimari Kökeni ve Yapılış Dönemi Tartışmaları
Caminin yapım dönemi ve mimari kökeni üzerine farklı bilimsel görüşler bulunmaktadır. Yapılan mimari incelemeler sonucunda, caminin Karakoyunlu hükümdarı Kara Yusuf döneminde, 1389-1400 yılları arasında inşa edilmiş olabileceği yönünde sonuçlara ulaşılmıştır. Ancak genel mimari özellikleri, yapının bir Selçuklu eseri olduğu görüşünü kuvvetle desteklemektedir.
Bununla birlikte, Ulu Cami'nin Van Gölü çevresinde hakimiyet kurmuş olan Ahlatşahlar dönemine ait olduğu da kabul edilmektedir. Yapının, Ahlatşahlar hükümdarlarından I. Sökmen (1100-1112) veya II. Sökmen (1128-1185) zamanında inşa edildiği genel kabul gören görüşler arasındadır.
Tarihi Seyri ve Günümüzdeki Durumu
Tarih boyunca çeşitli seyyahların ilgisini çeken cami, 1655 yılında ünlü seyyah Evliya Çelebi tarafından ziyaret edilmiştir. Ancak zamanla tahrip olan yapı, 1913 tarihli fotoğraflarda da görüldüğü üzere o yıllarda da harabe halinde bulunmaktaydı. Günümüzde de yapı büyük ölçüde yıkılmış ve harabe durumunu korumaktadır.