Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Murat-Van Bölümü'nde yer alan Van, yüzölçümü açısından Türkiye'nin en büyük beşinci ilidir. Nüfus bakımından bölgenin en büyük ili olan kentin trafik plaka kodu 65'tir. İl sınırlarının %53'ünü dağlar, %33'ünü yaylalar ve platolar, geri kalan kısmını ise ovalar kaplamaktadır. Deniz seviyesinden yüksekliği 1.725 metre (bazı kaynaklara göre ise 1.661 metre) olan Van, engebeli ve dağlık coğrafyasıyla bilinir. İl sınırlarında Ağrı ile sınır oluşturan Aladağ ve Tendürek dağlarının yanı sıra, Erek ve Artos dağları bulunur. Van'ın en yüksek noktası ise 3.688 metrelik yüksekliği ile Hoşap yakınlarındaki İspiriz Dağı'dır.
Van Gölü ve Akarsu Zenginliği
Ülkenin en büyük gölü olan Van Gölü, sert kış şartlarına rağmen donmamasıyla bilinir ve sınırları içerisinde 4 tane ada barındırır. Canlı çeşitliliği yönünden kısıtlı olan bu büyük göl, inci kefali balığı, fitoplankton ve zooplanktonlara ev sahipliği yapar. Kentin Bend-i Mahi, Ilıca, Deliçay, Engil, Karasu ve Kotur gibi akarsuları bulunmakta olup, bu akarsularda Mayıs ayında inci kefalinin üreme faaliyeti için akıntıya ters yönde yüzdüğü büyüleyici göç hareketine rastlanır. İlin bir diğer önemli gölü olan Erçek Gölü ise yılın belli zamanlarında flamingoları misafir etmektedir.
Karasal İklim ve Doğal Yapı
Sert bir karasal iklimin etkisi altında olan Van'da yıllık sıcaklık ortalaması 9 °C'dir. Kış mevsiminin sert geçtiği şehirde donlu gün sayısı 120'yi bulurken, kar örtüsü yerde yaklaşık 90 gün kalabilmektedir. Yağışların en çok ilkbaharda düştüğü şehir, yıllık yaklaşık 400 mm yağış alarak Doğu Anadolu'nun en az yağış alan yerlerinden biri olmasına karşın, Türkiye'nin en çok güneş gören yerleri arasında yer alır. Doğal bitki örtüsü bozkır olan ilde ormanlık alanlar yalnızca %2 oranındadır ve en çok yetişen ağaçlar sarıçam ile meşedir. Norduz yaylası ile Özalp, Saray ve Başkale platoları hayvancılık açısından oldukça değerlidir.
Kültürel Değerler: Van Kedisi ve Mutfak
Kökeni Van Gölü havzasına dayanan meşhur Van kedisi, iyi bir yüzücü olması ve asil duruşuyla bilinen nadide bir kedi ırkıdır. Beyaz tüylere sahip bu kedilerin göz renkleri iki gözü mavi, iki gözü kehribar veya heterokromi (tek-göz) adı verilen bir gözü mavi diğeri kehribar renkli olacak şekilde üç gruba ayrılır. Kentin bir diğer meşhur simgesi ise zengin mutfak kültürüdür. Van'ın en önemli özelliklerinin başında gelen meşhur Van kahvaltısı, kentin bir gurme destinasyonuna dönüşmesine en büyük katkıyı sağlamıştır.