Ege ile Anadolu'yu Birleştiren Şehir: Uşak
Uşak, Ege Bölgesi'nde Batı ve Orta Anadolu'yu birbirine bağlayan ve İç Ege Bölümü'nde Gördes - Uşak Platosu üzerinde yer alan tarihi bir ilimizdir. Deniz seviyesinden yüksekliği 920 metre olan Uşak, karayolu bağlantılarıyla İzmir'e 211 km, Ankara'ya 368 km ve İstanbul'a 491 km mesafededir. Trafik plaka kodu 64 olan ilin, Aralık 2023 TÜİK verilerine göre nüfusu 377.001 iken, 31 Aralık 2024 yılı verilerine göre ise 375.310 olarak tespit edilmiştir. Şehir bünyesinde 6 ilçe, 11 belediye, 72 mahalle ve 245 köy barındırmaktadır.
Tarihsel Kökeni ve Aşıklar Diyarı İsmi
Kentin bilinen en eski adı Temenothyria olup, bu ismi Heraklilerden Aristomakhos'un oğlu Temenos'tan almıştır. Temenos ismi, Roma İmparatorluğu dönemi sikkelerindeki 'Temenos Oikistes' (Kurucu Temenos) veya 'Ktistes' yazıtları ve tasvirleriyle günümüze ulaşmıştır. Flaviopolis adını da taşımış olan kentin Osmanlı ve Türk dönemlerindeki eski adı ise Uşşak'tır. Arapça kökenli olan bu kelime 'Aşıklar Diyarı' anlamına gelmektedir. Evliya Çelebi de ünlü Seyahatname'sinde Uşak adını bu şekilde yorumlamıştır. Banaz ilçesindeki Evren Dede koruluğunda yaşadığına inanılan, ezgileri rüzgar estikçe duyulan Türkmen koca söylencesi de bu köklü aşıklar kültürünün bir parçasıdır.
İlk Çağlardan Bizans Egemenliğine Uşak
Bölgedeki buluntular, Uşak ve çevresinin MÖ 4. binden (Kalkolitik Çağ) itibaren iskan edildiğini göstermektedir. Bronz Çağı'nda da yerleşimin devam ettiği Uşak, MÖ 2. binde Hitit medeniyetinin batı sınırını oluşturmuştur. Frig medeniyetinin de batısında kalan yöre, MÖ 620 yılındaki Kimmer istilasından önce Lidya hakimiyetindeydi. Lidya Kralı Krezüs'ün Pers İmparatoru Sirus'a yenilmesiyle Pers egemenliğine giren bölge, Büyük İskender'in Persleri yenmesiyle Makedonya Krallığı'na katılmıştır. Sonrasında Bergama Krallığı'na geçen yerleşim, MÖ 189 yılında konsül Gnaeus Manlius Vulso'nun Galatlar'a seferiyle Roma topraklarına katılmış ve MS 395 yılında imparatorluğun bölünmesiyle Bizans egemenliğine girmiştir.
Selçuklu'dan Osmanlı'ya Uşak Tarihi
Malazgirt Meydan Muharebesi'nin ardından Kutalmışoğlu Süleyman Şah tarafından 1076'da Bizans'tan alınan Uşak, Dorileon Muharebesi (1097) sonrası 1098'de yeniden Bizans'a geçmiş, nihayet 1233'te I. Alaeddin Keykubad zamanında kesin olarak Selçuklu topraklarına katılmıştır. Selçuklu sonrasında Germiyanoğulları Beyliği'nin yönetiminde kalan şehir, II. Yakub Bey'in vasiyetiyle 1429 yılında Osmanlı Devleti'ne geçmiştir. Osmanlı döneminde Kütahya Sancağına bağlı bir kaza olan Uşak, 1867'de Hüdavendigâr Vilayetine bağlanmıştır. Celali İsyanları döneminde Hayalioğlu adlı Celali reisinin yıkımlarına karşı şehirde Şah İshak Kalesi inşa edilmiş, 18. yüzyılda ise Acemoğlu Ahmed ve Çevreoğlu Ahmed olayları gibi yerel isyanlar ve mücadeleler yaşanmıştır.