Ulus'un Coğrafi Konumu ve Eşsiz Doğası
Batı Karadeniz Bölgesi'nde yer alan Ulus, Bartın ilinin iç kesimlerinde konumlanmıştır ve diğer Bartın ilçelerinden farklı olarak denize kıyısı bulunmayan tek ilçe olma özelliğine sahiptir. Sahil kesimlerinden farklı olarak iklimi daha kuru ve nispeten karasal iklim özellikleri gösterir. Denizden ortalama yüksekliği 179 metre olan ilçede, Küre Dağları'na uzanan engebeli araziler sebebiyle yükseklik bazı bölgelerde 1.200 metreye kadar çıkmaktadır. Toplam yüzölçümü 909 km² olan ilçenin esas bitki örtüsünü gür ormanlar oluşturmaktadır. Ulus; güneyde Karabük ilinin Safranbolu ilçesi, doğuda Kastamonu ilinin Pınarbaşı ve Azdavay ilçeleri, kuzeyde Kurucaşile ve batıda Bartın merkez ilçesi ile komşudur.
MÖ 3000'den Günümüze Tarihsel Gelişimi
Ulus'un köklü tarihinin MÖ 3000 yıllarına kadar uzandığı kabul edilmektedir. MÖ 800 ile MÖ 2000 yılları arasında doğu ve batı yönlerinden gelen çeşitli akınlar ve göçlere ev sahipliği yapan bölgede, Hititlerle çağdaş olan Gasgolar uzun süre barınmıştır. Anadolu Selçukluları döneminde Candaroğulları Beyliği'nin sınırları içerisinde yer alan bölge, Osmanlı Devleti döneminde ise büyük bir ticari, askeri veya siyasi olaya sahne olmadan küçük bir yerleşim merkezi olarak varlığını sürdürmüştür.
İdari Yapılanma ve Kültürel Özellikleri
Tarihsel süreçte Safranbolu ilçesine bağlı bir nahiye durumunda olan Ulus, 8 Ağustos 1944 tarihinde Zonguldak iline bağlı bir ilçe konumuna getirilmiştir. Ardından 28 Ağustos 1991 tarih ve 3760 sayılı kanun ile Bartın'ın il yapılması üzerine bu yeni ile bağlanmıştır. İlçe halkının konuştuğu Türkçe şivesi, Prof. Dr. Leyla Karahan'ın "Anadolu Ağızlarının Sınıflandırılması" adlı çalışmasında Batı Anadolu ağızlarının 3. grubunun 3. alt grubunda (Bolu, Ovacık, Eskipazar, Karabük, Safranbolu, Eflani ve Kurucaşile ile birlikte) sınıflandırılmıştır.
Görülmeye Değer Yerler ve Geleneksel Şenlikler
Doğa turizmi açısından yüksek bir potansiyel barındıran Ulus'ta görülmesi gereken yerlerin başında, ilçe merkezine 17 km uzaklıkta konumlanan Ulukaya köyü gelmektedir. Bu köy, doğa harikası olan Ulukaya Kanyonu ve kanyonun içerisinde çağlayan eşsiz şelalesi ile ziyaretçilerine görsel bir şölen sunmaktadır. Bunun yanı sıra, ilçenin en önemli kültürel etkinliklerinden biri olan geleneksel Uluyayla Şenlikleri, her yıl ağustos ayının ilk haftasında büyük bir coşkuyla düzenlenmektedir.