Karadeniz'in Altındaki Tarih: U-20 Kriegsmarine Denizaltısı
U-20, Kriegsmarine'in tip IIB hafif tonajlı bir denizaltısıdır. Tarihsel kayıtlara göre geminin omurgası 1 Ağustos 1935'te yapılmaya başlanmış ve denizaltı 1 Şubat 1936'da görevlendirilmiştir. II. Dünya Savaşı esnasında düşman ticaret filosuna karşı aktif operasyonlar yürüten bu askeri denizaltı, 1,846 tondan ağır 16 gemiyi batırarak çoğuna önemli ölçüde zarar vermiştir.
Zorlu Karadeniz Yolculuğu ve Batırılış Süreci
Hitler, İngiltere ile olan savaşı bitirmeden Rusya'ya saldırma düşüncesindeydi. Ancak Türkiye savaşa katılmadığı ve Montrö Boğazlar Sözleşmesi gereği boğazlardan gemi geçişine izin vermediği için denizaltıların Karadeniz'e ulaşması büyük bir sorun teşkil ediyordu. Almanya'nın Türkiye'ye üç denizaltısını (Atılay, Saldıray, Batıray) satın alma teklifi reddedilince, hafif tonajlı altı denizaltının (U9, U18, U19, U20, U23, U24) karayolu ve Tuna Nehri aracılığıyla Karadeniz'e indirilmesi planlandı. Sovyet donanmasıyla savaşabilmesi amacıyla Karadeniz'e taşınan U-20, 26 Haziran 1943'te sualtı bombasıyla gerçekleştirilen bir saldırıya maruz kaldı.
Savaşın sonuna doğru Romanya'nın taraf değiştirmesiyle limansız kalan denizaltılar için Türkiye'ye tekrar satın alma teklifi sunulmuş, ancak bu teklif de kabul edilmemiştir. Bunun üzerine mürettebata Türkiye kıyılarına yaklaşarak denizaltıları batırmaları ve botlarla karaya çıkmaları emredilmiştir. Mürettebatın karaya çıktıktan sonra karayolu ile Yunanistan'daki Alman birliklerine ulaşması planlanmıştır. Karaya çıkış noktası olarak Ağva, Karasu ve Ereğli'yi seçen ekiplerden U-20 mürettebatı, denizaltıyı 10 Eylül 1944 tarihinde Karadeniz'de Karasu kıyıları açıklarında batırmıştır. Karaya çıkan Alman askerleri halk tarafından fark edilerek güvenlik güçlerine teslim edilmiş ve savaşın sonuna kadar Türkiye'de gözaltında tutulmuştur.
Keşfi ve Dalış Turizmindeki Yeri
Denizaltının su altındaki konumu ilk olarak 1994 yılında Karasu açıklarında gerçekleştirilen bir deniz tatbikatı sırasında tespit edilmiştir. Ardından, 3 Şubat 2008 tarihinde The Daily Telegraph gazetesi, U-20'nin Türk deniz mühendisi Selçuk Kolay tarafından Karasu kıyılarında, 80 fit (24 metre) derinlikte keşfedildiğini dünyaya duyurmuştur. 42,7 metre uzunluğa ve 4,1 metre genişliğe sahip olan denizaltı batığı, sahilden 4 kilometre uzaklıkta yer almakta olup kule derinliği 18 metre, dip derinliği ise 23 metredir.
Mürettebatı batmadan önce gemiyi terk ettiği için bir savaş mezarı niteliği taşımayan U-20 denizaltısı, bu özelliği sayesinde dalış faaliyetlerine tamamen açıktır. Parçalanmadan batan, sığ sularda bulunan ve oldukça iyi korunmuş bu batık, günümüzde Türkiye'nin en iyi on dalış alanından biri olarak kabul edilmektedir. Batığın üzerini kaplayan ve su altındaki canlı yaşamını tehdit eden balıkçı ağlarının temizlenmesiyle birlikte, bölgenin dalış turizmine daha da fazla kazandırılması hedeflenmektedir.