Tuşpa Antik Kenti

Van Gölü'nün doğu kıyısında, günümüz Van şehir merkezinin hemen batısında yükselen görkemli Van Kalesi'nin gölgesinde yer alan Tuşpa Antik Kenti, MÖ 9. yüzyıldan yıkılışına kadar Urartular'ın başkentliğini yapmış kadim bir yerleşimdir. Dünyanın hâlâ yaşanılan en eski kentlerinden biri olma unvanını taşıyan Tuşpa, 2016 yılında UNESCO Dünya Miras Alanları Geçici Listesi'ne dahil edilerek tarihi ve kültürel değerini tescillemiştir. Adını Hurrilerin ve Urartuların baş tanrısı Teşup'tan alan bu kadim kent, binlerce yıllık geçmişiyle adeta bir açık hava müzesi niteliğindedir.

Urartu İmparatorluğu'nun Kalbi ve Van Kalesi

Tuşpa'nın en dikkat çekici yapısı, Urartu Kralı I. Sarduri tarafından MÖ 9. yüzyılın ortalarında inşa ettirilen devasa Van Kalesi'dir. Sarp kayalıklar üzerine kurulu olan bu taş tahkimat, antik dünyanın en görkemli savunma ve yönetim komplekslerinden biri olarak kabul edilir. Kalenin sur duvarlarının alt kısımları harçsız devasa bazalt bloklardan, üst kısımları ise kerpiçten yapılmıştır. Kalenin içinde Urartu krallarına ait kaya mezarları, su sarnıçları, açık hava tapınakları ve çivi yazılı anıtsal kitabeler yer almaktadır. Bu tahkimat, düşman ordularına karşı savunmanın yanı sıra bölgedeki hakimiyetin ve gücün de en büyük sembolüydü.

İmparatorlukların Kesişim Noktası ve Serhas Yazıtı

Urartular'ın yıkılmasından sonra da önemini kaybetmeyen Tuşpa ve çevresi; Medler, Persler, Ermeni Krallığı, Bizans İmparatorluğu, Selçuklular ve Osmanlı İmparatorluğu gibi pek çok büyük medeniyetin egemenliğine girmiştir. Pers İmparatorluğu döneminden kalan ve kalenin güney yamacında yerden yaklaşık 20 metre yükseklikte yer alan Büyük Serhas Yazıtı, kentin en nadide kalıntılarından biridir. Kral Serhas (Xerxes) tarafından üç dilde (Eski Farsça, Akadca ve Elamca) yazdırılan bu yazıt, çivi yazısının çözülmesinde bilim dünyasına öncülük etmiştir.

Tuşpa'ya Nasıl Gidilir ve Neler Görülmeli?

Van il merkezine oldukça yakın bir konumda bulunan Tuşpa antik kalıntılarına ve Van Kalesi'ne, şehir içi toplu taşıma araçları veya özel araçlarla kolayca ulaşım sağlanabilmektedir. Bölgeye yapacağınız ziyarette, kalenin zirvesine tırmanarak eşsiz Van Gölü manzarasını seyredebilir, antik surları inceleyebilir ve kalenin eteklerinde bulunan eski Van şehri kalıntılarını keşfedebilirsiniz. Tarihe ve arkeolojiye meraklı gezginler için Tuşpa, Doğu Anadolu'nun mutlaka görülmesi gereken en görkemli rotalarından biridir.