Bilecik ilinin Gölpazarı ilçesine bağlı tarihi bir yerleşim yeri olan Türkmen Köyü, Karadeniz Bölgesi sınırları içerisinde, deniz seviyesinden 891 metre yükseklikte konumlanmaktadır. Bilecik il merkezine 65 kilometre, Gölpazarı ilçe merkezine ise 20 kilometre mesafede bulunan köy, Gölpazarı'nın güneyinde, 11.01 numaralı Gölpazarı-Yenipazar il yolu kenarında yer almaktadır.
Köyün Tarihçesi ve Kuruluşu
Köy, resmi kayıtlarda 1910 yılından beri aynı adı taşımaktadır. Tarihçi H. S. Eprikyan'ın 1902 yılında İstanbul'da Ermenice olarak yayımladığı iki ciltlik Coğrafya Sözlüğü eserinin 2. cildinin 40 ve 41. sayfalarında Türkmen Köyü'ne dair önemli tarihi kayıtlar bulunmaktadır. Bu kaynağa göre köy, 1902 yılından yaklaşık 250 yıl önce Sivas'ın Çalıkoğlu köyünden göç eden topluluklar tarafından kurulmuştur. Söz konusu dönemde Bursa vilayetinin Ertuğrul kazasına ve Bilecik kasabasının güneydoğusuna bağlı olan bu yerleşim yerinin nüfusu, 506 hane Ermeni ile yaklaşık 35 hane Ermeni dilli Müslümandan oluşmaktaydı.
Tarihi Yapılar ve Sosyo-Kültürel Yaşam
1900'lü yılların başında Türkmen Köyü'nde yer alan tarihi eserler arasında, yarı kârgir yapıda inşa edilmiş, son derece sağlam ve ferah bir mimariye sahip olan Surp Asdvadzadzin (Meryemana) Ermeni Kilisesi dikkat çekmekteydi. Bu kilisenin hemen bitişiğinde ise ahşaptan yapılmış, o dönemde 125 öğrencinin eğitim gördüğü Torkomyan Okulu hizmet vermekteydi. Köydeki sosyal hayatta evlilik yaşlarının erkeklerde 18-20, kızlarda ise 13-15 yaş aralığında olduğu; genç kızların ve yaşlı kadınların pamuk eğirmek, kumaş dokumak, çorap örmek, giysi dikmek ve ipek böceği beslemek gibi el sanatları ve üretim faaliyetleriyle uğraştığı belirtilmektedir.
Geçim Kaynakları ve Günümüz Nüfusu
Köy halkının tarihsel olarak başlıca geçim kaynaklarını büyük ölçüde tarım, ipekçilik ve bağcılık oluşturmaktaydı. Sade ve kendi halinde bir yaşam süren köy halkında dışarıya göç oranının oldukça az olduğu bilinmektedir. Yıllar içerisinde nüfus yapısında büyük değişiklikler gözlenen Türkmen Köyü'nün nüfusu 1965 yılında 605 kişiyken, 1990 yılında 333'e, 2000 yılında 234'e ve son olarak 2022 yılı verilerine göre 89 kişiye kadar gerilemiştir.